ટ્યુઝડેઝ વિથ મોરી

એક માણસ જેનું શરીર દિવસેને દિવસે નિષ્ક્રિય થઈ રહ્યું છે, તે દુનિયાને જીવવાની સૌથી મોટી કળા શીખવે છે. આ ‘Tuesdays with Morrie’ પુસ્તકની સૌથી આકર્ષક વિરોધાભાસી વાસ્તવિકતા છે. લેખક મિચ એલ્બોમ, જે એક સફળ પત્રકાર છે, તેઓ એવા પ્રોફેસર મોરી શ્વાર્ટઝને મળે છે જેઓ ALS નામની ગંભીર બીમારીથી પીડાય છે. આ સાહિત્યિક કૃતિનો મુખ્ય સાર એ છે કે: મૃત્યુની તૈયારી કરવી એ ખરેખર જીવનને સંપૂર્ણપણે જીવવાની શરૂઆત છે.

મોર્રી શ્વાર્ટઝના અંતિમ દિવસો એ કોઈ શોકનો વિષય નથી, પરંતુ એક જીવંત પાઠશાળા છે. મિચ એલ્બોમ દર મંગળવારે તેમને મળવા જાય છે, જ્યાં મોરી તેમને જીવનના ગૂઢ રહસ્યો સમજાવે છે. એક તબક્કે લેખક લખે છે, “એકવાર તમે મૃત્યુ પામતા શીખી લો, પછી તમે જીવતા શીખો છો.” આનો અર્થ એ છે કે જ્યારે આપણે મૃત્યુની ક્ષણભંગુરતા સ્વીકારીએ છીએ, ત્યારે આપણે ભૌતિક વસ્તુઓ પાછળ દોડવાનું છોડીને સંબંધોની સાચી કિંમત સમજતા થઈએ છીએ.

મોર્રીના જીવનના કેટલાક મુખ્ય સિદ્ધાંતો અત્યંત પ્રભાવશાળી છે. પ્રથમ, ‘વિરોધાભાસનું તણાવ’ – જીવન એ હંમેશા ખેંચતાણ છે, જ્યાં પ્રેમ હંમેશા જીતે છે. બીજું, સમાજ દ્વારા જે ભ્રમ ફેલાવવામાં આવે છે તે છોડીને પોતાની આગવી સંસ્કૃતિ બનાવવી, જ્યાં પ્રેમ અને કરુણા સર્વોપરી હોય. ત્રીજું, લાગણીઓને દબાવવાને બદલે તેમાં સંપૂર્ણ ડૂબી જવું. ટીકાકારો કદાચ એવું કહી શકે કે આ સલાહ ઘણી આદર્શવાદી છે, પરંતુ મોર્રીનો જવાબ સ્પષ્ટ છે: માનવીય સંબંધો જ છે જે આપણને આપણી નશ્વરતામાં અમર બનાવે છે.

મોર્રી શ્વાર્ટઝ પોતે એક અનુભવી સમાજશાસ્ત્રી હતા, જેમના પોતાના જીવનના અનુભવો અને વિદ્યાર્થીઓ સાથેનો તેમનો અતૂટ નાતો આ પુસ્તકને સત્યની નજીક લાવે છે. [sigh] જ્યારે આપણે જોઈએ છીએ કે કેવી રીતે મિચ એલ્બોમ એક કામમાં રચ્યાપચ્યા વ્યસ્ત માણસમાંથી એક સંવેદનશીલ વ્યક્તિમાં બદલાય છે, ત્યારે આપણને સમજાય છે કે જીવનનું મૂલ્ય શું છે.

‘Tuesdays with Morrie’ એ સમજાવે છે કે મૃત્યુ એ જીવનનો અંત છે, પણ સંબંધોનો નહીં. એક ૧૨ વર્ષના બાળકને પણ સમજાય તેવી આ સરળ વાત છે: જે દિવસે તમે સાચો પ્રેમ આપવાનું અને સ્વીકારવાનું શીખી જશો, તે જ દિવસે તમે ખરા અર્થમાં જીવવાનું શરૂ કરશો. શું તમે તમારી મંગળવારની આ અંતિમ કલાસ લેવા તૈયાર છો?