ਮੂਕੱਜੀਯਾ ਕਨਸੁਗਲੂ (ਮੂਕੱਜੀ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ)

ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ, ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਜਾਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਫਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜੋਗੇ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗੀ।

“Mookajjiya Kanasugalu” ਕੇ. ਸ਼ਿਵਰਾਮ ਕਾਰੰਥ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਰਚਨਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਜਾਦੂ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਜਜੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਜਿਊਂਦਾ-ਜਾਗਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਜਿਸ ਕੋਲ ਅਤੀਤ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਅਲੌਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। [short pause]

ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ, ਇੱਕ ਹਨੇਰਾ ਕਮਰਾ ਜਿੱਥੇ ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੀ ਮੱਧਮ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕੰਧਾਂ ‘ਤੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਗਿੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹੈ। ਮੁਕਾਜਜੀ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਤੈਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਜੋ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।” ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਮੁਕਾਜਜੀ ਸਮਾਜਿਕ ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਦੱਬੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਸੱਚ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, “ਕੀ ਇਨਸਾਨ ਕਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਕੈਦੀ ਹੈ?” [medium pause]

ਕੇ. ਸ਼ਿਵਰਾਮ ਕਾਰੰਥ ਦੀ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਅਦਭੁਤ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੁਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ: “ਇਤਿਹਾਸ ਕੋਈ ਬੀਤ ਚੁੱਕੀ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਗਦਾ ਉਹ ਲਹੂ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਪਲ ਸਾਡੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।”

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਸੱਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਿੰਨਾ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ। [sigh] ਕੀ ਅਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਅਸੀਂ ਬਸ ਦੁਹਰਾਅ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਾਂ? ਮੁਕਾਜਜੀ ਦੇ ਇਹ ਸੁਪਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੋਚਣ ‘ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦੇਣਗੇ ਕਿ ਅਸਲੀਅਤ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਰਮ ਕੀ। ਇਸ ਡੂੰਘੇ ਅਤੇ ਅਨੋਖੇ ਸਫਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਹਰ ਪੰਨੇ ਨੂੰ ਖੁਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।