ਮਾਰੂਭੂਮਿਕਲ ਉਂਡਾਕੁੰਨਥੂ

ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ‘Marubhoomikal Undakunnathu’ ਦੇ ਲੇਖਕ ਕੇ.ਪੀ. ਰਮਨੁਨੀ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। [short pause]

ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮੇਰੇ ਜ਼ਹਿਨ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਾਜ਼ਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਮੱਧਮ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਗਿੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਘੁਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਬੂ ਆਪਣੀ ਖਿੜਕੀ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਹਰ ਹੁੰਮਸ ਭਰੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਦੂਰੋਂ ਕਿਤੇ ਅਜ਼ਾਨ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਕੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਲਕੀਰਾਂ ਖਿੱਚਣਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਝਣਾ?” [medium pause]

ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸੰਵਾਦ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਖੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਅਸੀਂ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹਾਂ, ਅਬੂ, ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਨਦੀ ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਵਗਦੀ ਹੈ।” ਅਬੂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿਲ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਵੇਰ ਦੀ ਚਮਕ ਹੈ। ਕੇ.ਪੀ. ਰਮਨੁਨੀ ਦੀ ਕਲਮ ਇੱਥੇ ਜਾਦੂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਰੇਤਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਜਦੋਂ ਨਫਰਤ ਦੀ ਹਵਾ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਮਾਰੂਥਲ ਹੀ ਬਣਦੇ ਹਨ।”

ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਅਸਲ ਸਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਨਫਰਤ ਤਾਂ ਹੀ ਫੈਲਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਰਮਨੁਨੀ ਸਾਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਅਬੂ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਬਦਲ ਕੇ ਪੂਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਰਵਾਨਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਝੰਜੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

[sigh] ਕੀ ਅਬੂ ਆਪਣੀ ਮੁਹੱਬਤ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਸਕੇਗਾ? ਕੀ ਇੱਕ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਬਚੀ ਹੈ? ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ‘Marubhoomikal Undakunnathu’ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰੇਗੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੁਆਏਗੀ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ‘ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਏਗੀ।