ਸੰਸਕਾਰ
ਵੱਲੋਂ ਯੂ.ਆਰ. ਅਨੰਤਮੂਰਤੀ
ਸਾਰਿਕਾ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ
ਸਾਰਿਕਾ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ
ਸੰਸਕਾਰ
Bhakti Yoga is a profound exploration of the path of devotion, presenting love, surrender, and spiritual discipline through the teachings of Swami Vivekananda.
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ
ਸੰਸਕਾਰ ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਾਣੇਸ਼ਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਸੰਕਟ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਰਨੱਪਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਸਮਝ
ਕੀ ਕੋਈ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਤੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਸਤਾ ਨਾ ਬਚੇ? ਇਹ ਉਹ ਸਵਾਲ ਹੈ ਜੋ “Samskara” ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਦਹਿਕਦਾ ਹੈ।
ਯੂ.ਆਰ. ਅਨੰतमੂਰਤੀ ਦੀ ਇਹ ਰਚਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਇੱਕ ਜੰਗ ਹੈ। ਨਰਾਇਣੱਪਾ, ਜੋ ਪਿੰਡ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਗੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਚਾਲ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪ੍ਰਾਣੇਸ਼ਾਚਾਰੀਆ ਲਈ, ਹੁਣ ਇੱਕ ਸੰਕਟ ਹੈ—ਇੱਕ ਪਾਪੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ?
ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅੱਜ ਵੀ ਯਾਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਣੇਸ਼ਾਚਾਰੀਆ ਇੱਕ ਇਕਾਂਤ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਦੀ ਮੱਧਮ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕੰਧਾਂ ‘ਤੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਨਚਾ ਰਹੀ ਹੈ। [short pause] ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰੀ, ਸਿੱਲ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਹਿਕ ਘੁਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਖਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, “ਕੀ ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਸਿਰਫ ਇਹਨਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੈ?”
ਅਨੰਤਮੂਰਤੀ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਦੇ ਡਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਪਤਲੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਧਰਮ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਜੰਮ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇਨਸਾਨੀ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲ ਸਕੇ।”
“Samskara” ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਤੋੜਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਹੀ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। [medium pause] ਪ੍ਰਾਣੇਸ਼ਾਚਾਰੀਆ ਦਾ ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਇੱਕ ਪਾਖੰਡੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਕਰਾਰਾ ਤਮਾਚਾ ਹੈ। ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਨਵੀਂ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਸਕੇਗਾ?
ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਵੇਗੀ। ਇਸਦਾ ਹਰ ਪੰਨਾ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹੋਵੋਗੇ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅਨਜਾਣ ਕੋਨਿਆਂ ਨੂੰ ਖੋਜ ਰਹੇ ਹੋਵੋਗੇ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਖੋਜ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ?