महाभोज
द्वारे मन्नू भंडारी
महाभोज
Bhakti Yoga is a profound exploration of the path of devotion, presenting love, surrender, and spiritual discipline through the teachings of Swami Vivekananda.
या पुस्तकाबद्दल
मन्नू भंडारी यांची ‘महाभोज’ ही एक प्रभावी राजकीय कादंबरी आहे जी भारतीय राजकारणातील भ्रष्टाचाराचे विच्छेदन करते. ही कथा एका दलित तरुणाच्या संशयास्पद मृत्यूभोवती फिरते.
मुख्य अंतर्दृष्टी
समजा, एका माणसाचा बळी दिला जातो, पण त्या रक्ताच्या थारोळ्याकडे पाहण्याऐवजी, सत्तेच्या खुर्चीवर बसलेले लोक त्या रक्तावर स्वतःच्या राजकीय भविष्याची रोटी भाजण्याचे गणित मांडत असतील तर?
मन्नू भंडारी यांची ‘Mahabhoj’ ही कादंबरी म्हणजे केवळ एक कथा नाही, तर ती मानवी संवेदना आणि सत्तेच्या क्रूरतेचा एक आरसा आहे. यात सुखा नावाच्या एका दलित तरुणाचा संशयास्पद मृत्यू होतो. [short pause] एका बांधकाम साइटवर त्याचे शव सापडते. वातावरण तणावाचे आहे. हवेत धूळ आणि भीतीचा वास आहे. पत्रकारांचे कॅमेरे आणि राजकीय नेत्यांचे सांत्वनपर दौरे, हा सगळा गोंधळ सुरू असताना, पडद्यामागचे खेळ मात्र वेगळेच असतात.
मला आजही तो संवाद आठवतो, जिथे सत्ता आणि सामान्य माणूस समोरासमोर येतात. एकीकडे ‘दा साहेब’ सारखे नेते आहेत, जे न्यायाचे मुखवटे घालून परिस्थिती हाताळत आहेत, तर दुसरीकडे जोगनीसारखी स्त्री आहे, जिला स्वतःच्या दुःखाचे भांडवल केल्याचे दुःख आहे. दा साहेब शांतपणे म्हणतात, “राजकारणात सत्य हे सोयीनुसार असावे लागते.” आणि जोगनीच्या डोळ्यांत पाहताना वाटते, जणू ती म्हणत आहे, “माझ्या माणसाच्या रक्ताचा तुम्ही ‘महाभोज’ केलात, आता तरी मला शांततेत रडू द्या.”
[medium pause]
मन्नू भंडारी यांची लेखणी अतिशय धारदार आहे. त्या लिहितात, “सत्य हे मातीखाली गाडल्या जाणाऱ्या प्रेतापेक्षाही अधिक वेगाने गाडले जाते.” ही कादंबरी एका भयानक सत्याची जाणीव करून देते — की जिथे सत्तेचा महाभोज असतो, तिथे न्यायाचे तुकडे पडतात. ही केवळ एका खुनाची कथा नाही, तर ही भ्रष्ट व्यवस्थेची चिरफाड आहे. लेखिकेची लेखणी साध्या शब्दांतूनही वाचकाच्या काळजाचा ठाव घेते.
जेव्हा शेवटचे पान उलटता, तेव्हा मनात एकच प्रश्न राहतो: ज्या समाजात न्यायालाच ‘भोज’ बनवले जाते, तिथे सामान्य माणसाच्या जगण्याला काय किंमत उरते?