ವಸುಮತಿ ನು ವತನ್

ಮನೆಯ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸೌಟಿನ ಸದ್ದು, ಹಳದಿ ದೀಪದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಮಸಾಲೆಯ ಘಾಟು, ಮತ್ತು ಗೋಡೆಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಳೆಗುಂದಿದ ದಿನಚರಿ. ವಸುಮತಿ ಕಿಟಕಿಯ ಹೊರಗೆ ನೋಡುವುದು ಬರಿ ಮೈದಾನವನ್ನಲ್ಲ, ತನ್ನದೇ ಬದುಕಿನ ಮೌನ ಸೆರೆಯನ್ನು. ಆಕೆಯ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಯ ಒಡಕಿನಲ್ಲಿ, ಆಕೆಯ ಅಂತರಾಳದ ಅತೃಪ್ತಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಚುನಿಲಾಲ ಮಾಡಿಯಾ ಅವರ “Vasumati Nu Vatan” ಕೃತಿಯ ಆರಂಭದ ದೃಶ್ಯ.

ಈ ಕಾದಂಬರಿಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಕಥೆಯಲ್ಲ; ಇದು ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಹೆಣ್ಣಿನ ಮಹಾಪ್ರಯಾಣ. ಅತ್ತೆ ಮತ್ತು ಗಂಡ ರಾಮನ್‍ಲಾಲ್ ಅವರ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳ ನಡುವೆ ನಲುಗುತ್ತಿರುವ ವಸುಮತಿ, ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಗೆಳತಿ ಸರಳಳ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ ದಂಗೆ ಏಳುತ್ತಾಳೆ.

ಒಂದು ದೃಶ್ಯ ನನ್ನನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ರಾಮನ್‍ಲಾಲ್ ಗದರುತ್ತಾ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ, “ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೀಯ?” ಅದಕ್ಕೆ ವಸುಮತಿ ಶಾಂತವಾಗಿ, ಆದರೆ ದೃಢವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾಳೆ, “ನಾನು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು ಅಲೆಮಾರಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನನಗಾಗಿ. ನನ್ನ ವತನ ಇರುವುದು ಯಾವುದೋ ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಅಲ್ಲ, ನನ್ನ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ.” [short pause]

ಚುನಿಲಾಲ ಮಾಡಿಯಾ ಅವರ ಶೈಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೃದುವಾದದ್ದು, ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಚಾಕು ಹಿಡಿದ ಅಸ್ತ್ರದಂತಹ धार (ತೀಕ್ಷ್ಣತೆ) ಎಂತಹವರನ್ನೂ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುತ್ತದೆ. “ವಸುಮತಿಯ ಮೌನವು ಸುಮ್ಮನಿರುವ ಸಾಗರದ ಹಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದು ಸ್ಫೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯಾಗಿತ್ತು” ಎಂದು ಅವರು ಬರೆಯುವಾಗ, ಆಕೆಯ ಆಂತರಿಕ ತಲ್ಲಣ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರು ಜೀವಂತವಾಗುತ್ತದೆ. [sigh]

ಈ ಕೃತಿಯ ಸಾರಾಂಶವೇನೆಂದರೆ—ನಮ್ಮ ‘ವತನ’ ಎಂದರೆ ನಾವು ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನಾವು ನಮ್ಮನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇವೋ ಅದೇ ನಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ನೆಲೆ. ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಡುವಿನ ಈ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಮಾಡಿಯಾ ಅವರು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಸುಮತಿಯ ಈ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯು ಕೊನೆಗೆ ಅವಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ? ಆಕೆ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಬದುಕು ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವೇ “Vasumati Nu Vatan”.

ಒಮ್ಮೆ ಈ ಪುಟಗಳನ್ನು ತೆರೆದರೆ, ನಿಮ್ಮೊಳಗಿನ ಕಳೆದುಹೋದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಕನ್ನಡಿ ನಿಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ವಸುಮತಿಯ ಈ ಪಯಣದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ಏನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ಕುತೂಹಲ ನಿಮ್ಮನ್ನೂ ಕಾಡುತ್ತದೆಯಲ್ಲವೇ? ಆ ಕುತೂಹಲವೇ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಈ ಕೃತಿಯತ್ತ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.