ಚೋಮನ ದುಡಿ

ತಣ್ಣನೆಯ ಗಾಳಿ ಮೈಯನ್ನು ಸೋಕುತ್ತಿದೆ. ಹೊಲದ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ ದಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗುವ ಹೊತ್ತಿನ ಕಡು ಕೆಂಪು ಬೆಳಕು ಚೋಮನ ಮುಖದ ಮೇಲಿನ ಸುಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ‘ದುಡಿ’ ಮೌನವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಮಾತ್ರ ತಲ್ಲಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೇವಲ ಒಂದು ತುಂಡು ಭೂಮಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಬೆಳೆ – ಇದು ಅವನ ಬದುಕಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಸೆ. ಈ ದೃಶ್ಯವೇ ‘Chomana Dudi’.

ಕೆ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ ಈ ಕೃತಿ ಕೇವಲ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಆರ್ತನಾದ. ದಲಿತ ಬದುಕಿನ ಸಂಕಟ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಕಾರಂತರು ಎಷ್ಟು ನೈಜವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆಂದರೆ, ಓದುವಾಗ ಕಣ್ಣುಗಳು ತೇವವಾಗುತ್ತವೆ. [sigh]

ನನಗೆ ಮರೆಯಲಾಗದ ಒಂದು ಸಂಭಾಷಣೆಯಿದೆ. ಚೋಮ ತನ್ನ ಒಡೆತನದ ಭೂಮಿಯ ಕನಸನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಾಗ, ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಣಕಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆತ ಕೇಳುವ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲೂ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಯುವ ಆಸೆ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ, ಚೋಮ ಭಯಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ: “ನಮಗೆ ಈ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ನಮ್ಮ ಬದುಕು ಕೇವಲ ದುಡಿಮೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವೇ?”

ಕಾರಂತರ ಬರವಣಿಗೆಯ ಸೊಬಗೇ ಅದು. ಅವರು ಬಣ್ಣಿಸುವ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಅದ್ಭುತ. “ಮನುಷ್ಯನ ಆಸೆಗಳು ಮಣ್ಣಿನಷ್ಟೇ ಅಗಾಧ, ಆದರೆ ಅವನ ಬದುಕು ಆ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲೇ ಹೂತುಹೋಗುವಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕದು” ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳು ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಯ ಆತ್ಮವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತವೆ. [medium pause]

‘Chomana Dudi’ ಸಮಾಜದ ಕಪಟತನವನ್ನು ಬಟಾಬಯಲು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಜಾತಿಯ ಗೋಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನ ಕನಸುಗಳು ಹೇಗೆ ನುಚ್ಚುನೂರಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಕೃತಿ ಕಟುವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಚೋಮನ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ ಕಥೆ.

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಚೋಮನ ಆ ‘ದುಡಿ’ ಬಾರಿಸಿದಾಗ ಕೇಳುವ ಶಬ್ದ, ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯೋ ಅಥವಾ ಸೋಲಿನ ಅಂತಿಮ ಹಂತವೋ? ಅವನ ಸಾವು ನಮಗೆ ನೈತಿಕವಾಗಿ ಬದುಕುವ ಬಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಓದಿದಾಗ ಮಾತ್ರ, ಕಾರಂತರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಆಳ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅಸಮಾನತೆಯ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಅಗೆದು ನೋಡಬೇಕೆಂದರೆ, ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ತಪ್ಪದೇ ಓದಿ. [long pause]