ರಾಜ್‌ಸಿಂಹ

ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ದಟ್ಟ ಕತ್ತಲೆ. ಅರಮನೆಯ ಜಗಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತಿಸಿದ ದೀಪಗಳು ಗಾಳಿಗೆ ನಡುಗುತ್ತಿವೆ. ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಣಗಿದ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಪರಿಮಳ ಮತ್ತು ರಣಭೂಮಿಯ ದೂರದ ಸುಳಿವು. ರಾಜಸಿಂಹ ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ದಗೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಧರ್ಮದ ಬಗೆಗಿನ ದೃಢತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಬಂಕಿಮಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರ “Rajsinha”.

ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತ. ಔರಂಗಜೇಬನ ದರ್ಪದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಅರಳುವ ಅಪ್ರತಿಮ ವೀರಗಾಥೆ ಇದು. ಮೇವಾಡದ ಅಧಿಪತಿ ರಾಜಸಿಂಹ, ಮೊಘಲರ ಕ್ರೂರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಅಂಜದ ಅಚಲ ಗೋಡೆ. ಈ ಕಾದಂಬರಿಯು ಕೇವಲ ಯುದ್ಧದ ಕಥೆಯಲ್ಲ; ಇದು ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ನಡುವೆ ನಲುಗುವ ಮಾನವನ ಅಂತರಂಗದ ಸಂಘರ್ಷ.

ನನಗಿನ್ನೂ ನೆನಪಿದೆ, ರಾಜಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಮೊಘಲ್ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಜೆಬುನ್ನಿಸಾ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಭಾಷಣೆ.
“ಪ್ರೇಮದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ತವ್ಯದ ಹಾದಿ ಅಡ್ಡ ಬಂದರೆ ಏನು ಮಾಡುವುದು?” ಎಂದು ರಾಜಕುಮಾರಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ರಾಜಸಿಂಹ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ: “ಧರ್ಮದ ಪಾಲನೆಯೇ ಪ್ರೇಮದ ಅಂತಿಮ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ.”
ಅವಳ ಒಳಗಿನ ತೊಳಲಾಟ ಎಂತಹದ್ದು? [short pause] ತಂದೆಯ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಸಿಂಹನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ, ಈ ಎರಡರ ನಡುವೆ ಅವಳು ಸಿಲುಕಿದಾಗ ಕಾಣುವ ಆ ನೋವು, ಓದುಗರ ಎದೆಯನ್ನು ಹಿಂಡುತ್ತದೆ.

ಬಂಕಿಮಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಒಂದು ಶಸ್ತ್ರದಂತೆ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ವರ್ಣನೆ ಎಷ್ಟು ನೈಜವೆಂದರೆ, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಚೆಲ್ಲಿದ ರಕ್ತದ ವಾಸನೆ ನಮಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: “ಇತಿಹಾಸ ಕೇವಲ ರಾಜರ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಮನುಷ್ಯನ ಆತ್ಮ ಬಲಿದಾನ ಕೊಟ್ಟ ಉಸಿರು.”

“Rajsinha” ನಮಗೆ ಹೇಳುವ ಸತ್ಯವೇನೆಂದರೆ, ಅಧಿಕಾರದ ಆಸೆ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ, ಆದರೆ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಡುವ ಪ್ರಾಣದ ಬಲಿದಾನ ಅಮರ. [medium pause] ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮೊಘಲ್ ಸೈನ್ಯದ ಮುಂದೆ ರಾಜಸಿಂಹನ ಸಣ್ಣ ಸೈನ್ಯ ನಿಲ್ಲುವ ದೃಶ್ಯ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಆಯ್ಕೆಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ದುರಂತದ ಅಂಚಿಗೆ ತಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಆ ಆಯ್ಕೆಗಳೇ ನಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ [sigh]. ಜೆಬುನ್ನಿಸಾಳ ತ್ಯಾಗದ ಆ ಕಡೆಯ ಕ್ಷಣವೇ ಕಾದಂಬರಿಯ ಆತ್ಮ. ಮುಂದೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? ಆ ಪ್ರೀತಿ ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಇತಿಹಾಸದ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಪುಡಿಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಉತ್ತರವನ್ನು ಅರಿಯಲು, ಈ ಅದ್ಭುತ ಕೃತಿಯನ್ನು ನೀವೇ ಸ್ವತಃ ಓದಬೇಕು.