द पोस्टमन ऑलवेज रिंग्स ट्वाइस

जेम्स एम. केन यांनी लिहिलेली ‘द पोस्टमन ऑलवेज रिंग्ज ट्वाईस’ ही कादंबरी वास्तवात एखाद्या गूढ गुन्ह्यापेक्षाही अधिक भयाण सत्यावर आधारित आहे. १९३० च्या दशकात प्रसिद्ध झालेल्या या कादंबरीने साहित्यात अशा एका ‘नोआर’ शैलीचा पाया घातला, जिथे गुन्हेगार होण्यासाठी क्रूरतेची नाही, तर केवळ एका चुकीच्या वळणाची गरज असते.

कॅलिफोर्नियाच्या एका उन्हाळ्याच्या दुपारी, धूळ खात पडलेल्या हायवेवर फ्रँक चॅम्बर्स नावाचा एक भटक्या ‘ट्विन ओक्स टॅव्हर्न’मध्ये शिरतो. आत हवेत ग्रीक अन्नाचा उग्र वास दरवळतोय. छतावरचा पंखा संथपणे फिरतोय आणि बाहेरच्या कडक उन्हाचा पिवळा प्रकाश खिडकीतून आत येऊन एका स्त्रीच्या चेहऱ्यावर पडतोय. ती कोरा आहे. फ्रँक आणि कोरा यांची नजरानजर होताच, तिथे केवळ आकर्षण नाही, तर एका विनाशकारी आगीची ठिणगी पडते.

मला आजही तो संवाद आठवतो, जिथे कोरा म्हणते, “मला इथून बाहेर पडायचंय, फ्रँक. मला जग जगायचंय.” आणि फ्रँक उत्तर देतो, “आपण मार्ग काढू, कोरा. काहीही करून.” या दोन शब्दांमागे त्यांचा हव्यास, भीती आणि मृत्यूप्रती असलेला बेजबाबदारपणा दडलेला आहे. कोराचा नवरा निक, ज्याला हे दोघे वाटेतून हटवण्याचे स्वप्न पाहतात, त्यांच्या दुर्दैवाचा बळी ठरतो.

जेम्स एम. केन यांची लेखणी अत्यंत धारदार आहे. ते शब्दांतून भावनांचा गुंता अशा प्रकारे मांडतात की, वाचकालाही आपल्या नैतिकतेचा विसर पडतो. ते लिहितात, “त्याच्या मृत्यूच्या बातमीने मला दुःख झालं नाही, तर एक प्रकारची रिकामी शांतता जाणवली.” ही कादंबरी केवळ एका हत्येची गोष्ट नाही, तर ती नियतीच्या चक्राची गोष्ट आहे. जसा टपाल आणणारा माणूस दारावर दोनदा थाप देतोच, तशीच कर्माची शिक्षा तुम्हाला शोधत येतेच.

या साहित्यात समाजाचा तो क्रूर चेहरा दिसतो, जिथे प्रेम आणि लोभ यांच्यातील सीमारेषा पुसट होते. [उहम] फ्रँक आणि कोराचा प्रवास हा एक असा चक्रव्यूह आहे, जिथून बाहेर पडण्याचा कोणताही मार्ग त्यांना सापडत नाही.

शेवटी, जेव्हा कोरा आणि फ्रँक एका अपघाताला सामोरे जातात, तेव्हा वाचकाच्या मनात एकच प्रश्न उरतो: नियती आपल्याला वाचवते की आपल्या कर्माच्या जाळ्यात अधिक घट्ट अडकवते? ही कादंबरी वाचताना तुम्ही केवळ एक कथा वाचत नाही, तर मानवी स्वभावाच्या गडद कोपऱ्यात उतरता.