ਯਯਾਤੀ
ਵੱਲੋਂ ਵੀ. ਐੱਸ. ਖਾਂਡੇਕਰ
ਯਯਾਤੀ
Bhakti Yoga is a profound exploration of the path of devotion, presenting love, surrender, and spiritual discipline through the teachings of Swami Vivekananda.
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ
ਯਯਾਤੀ ਵੀ. ਐੱਸ. ਖਾਂਡੇਕਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਨਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਗਿਆਨਪੀਠ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਜੇਤੂ ਹਨ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਸਮਝ
ਵੀ.ਐਸ. ਖਾਂਡੇਕਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਨਸਾਨੀ ਖਾਹਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਸੀਮ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਤੜਪ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਸਦਾ ਹੀ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਲੋਚਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸੇ ਬੇਚੈਨੀ ਵਿੱਚੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ‘Yayati’ ਦਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ। [short pause] ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਨਸਾਨੀ ਫਿਤਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਆਇਨਾ ਹੈ। [medium pause]
ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ, ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੈ। [short pause] ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਚੰਦਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹੈ, ਮੱਧਮ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀਆਂ ਲੀਕਾਂ ਰੇਸ਼ਮੀ ਪਰਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਨਾਚ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। [short pause] ਪਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਬੁਢਾਪੇ ਦਾ ਡਰ ਸਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਬੁਢਾਪਾ ਤੂੰ ਲੈ ਲੈ।” [medium pause] ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਲ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਵਾਰਥ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਤਿਆਗ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। [long pause]
ਖਾਂਡੇਕਰ ਦਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਜਾਦੂਈ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਭੋਗ ਦੀ ਅੱਗ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਾਲਣ ਪਾਓ, ਓਨੀ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।” [medium pause] ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸੱਚਾਈ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਅੰਤਹੀਣ ਭੋਗ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਲੀਪਨ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। [short pause] ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਰਾਹੀਂ, ਲੇਖਕ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਆਜ਼ਾਦੀ ਬਾਹਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਹੈ। [medium pause]
[uhm] ਕੀ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਾਪਸ ਪਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਸਕੇਗਾ? [short pause] ਕੀ ਪੁਰੂ ਦਾ ਬਲੀਦਾਨ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕੇਗਾ? [short pause] ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ‘Yayati’ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅੱਜ ਦੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਚਾਈ ਹੈ। [medium pause] ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਹਿਲਾ ਦੇਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸਵਾਲ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗੀ ਜਿਸਦਾ ਜਵਾਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਦ ਲੱਭਣਾ ਪਵੇਗਾ। [long pause]