ਟੂ ਕਿੱਲ ਏ ਮੌਕਿੰਗਬਰਡ

ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਰਪਰ ਲੀ ਨੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਖਰੜਾ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਖਿੜਕੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬਰਫ਼ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਸੀ? ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੁਬਾਰਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਜੋ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਟੁੰਬਦੀ ਹੈ।

“To Kill a Mockingbird” ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮੇਕੌਂਬ, ਅਲਾਬਾਮਾ ਦੀਆਂ ਤਪਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਚੀਕ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨੰਨ੍ਹੀ ਸਕਾਊਟ ਫਿੰਚ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਬਚਪਨ ਦਾ ਭੋਲਾਪਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਮਾਜਿਕ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਭੱਠੀ ਵਿੱਚ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [short pause]

ਇੱਕ ਸੀਨ ਮੇਰੇ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਤਾਜ਼ਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਕਮਰਾ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਪਸੀਨੇ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਬਦਬੂ ਘੁਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਐਟਿਕਸ ਫਿੰਚ, ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਜੋ ਸੱਚ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿਊਰੀ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਂਤ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਕਹਾਂਗਾ, ਇੱਕ ਮੌਕਿੰਗਬਰਡ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਪਾਪ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।” [sigh]

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਬਹਾਦਰੀ ਉਦੋਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬੰਦੂਕ ਹੋਵੇ, ਸਗੋਂ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਾਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਲੜਦੇ ਹੋ। ਸਕਾਊਟ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚੰਗਿਆਈ ਉਦੋਂ ਹੀ ਦਿਖਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਹਾਰਪਰ ਲੀ ਦੀ ਕਲਮ ਇੰਨੀ ਤਿੱਖੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਨਸਾਨੀ ਮਨ ਦੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬੂ ਰੈਡਲੀ, ਉਹ ਭੂਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਨਸਾਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਡਰਦੇ ਹਾਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇਨਸਾਫ਼ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਵੇਗੀ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜੋ ਹਰ ਪੰਨੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਛੁਪੀ ਹੈ?