ਜਨ ਅਰਣਯ (ਦ ਮਿਡਲਮੈਨ)
ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੰਕਰ (ਮਣੀ ਸ਼ੰਕਰ ਮੁਖਰਜੀ)
ਜਨ ਅਰਣਯ (ਦ ਮਿਡਲਮੈਨ)
Bhakti Yoga is a profound exploration of the path of devotion, presenting love, surrender, and spiritual discipline through the teachings of Swami Vivekananda.
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ
ਜਨ ਅਰਣਯ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ‘ਦ ਮਿਡਲਮੈਨ’, ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ, ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਸਮਝ
ਕਲਕੱਤੇ ਦੀ ਤਪਦੀ ਦੁਪਹਿਰ। ਇੱਕ ਤੰਗ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸਿਗਰਟ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਕਾਗਜ਼ੀ ਫਾਈਲਾਂ ਦੀ ਗੰਧ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੱਖਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਠੰਡਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੋਮਨਾਥ ਦੇ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਪਈ ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਨੌਕਰੀ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਪਤਲੀ ਜਿਹੀ ਲਕੀਰ ਹੈ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ Shankar (Mani Shankar Mukherjee) ਦੀ ਮਾਸਟਰਪੀਸ “Jana Aranya (The Middleman)” ਦਾ।
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਲਕੱਤੇ ਦੀ ਰੂਹ ਦਾ ਚੀਰ-ਹਰਣ ਹੈ। ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ, ਸੰਕਰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਲੈ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਕੀਮਤ ਹੈ।
ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲਬਾਤ ਅੱਜ ਵੀ ਯਾਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਦਲਾਲ ਸੰਕਰ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਗਲਤ ਜਾਂ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਬਸ ਡੀਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।” ਸੰਕਰ ਅੰਦਰੋਂ ਟੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਇਹ ਸੰਵਾਦ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਹੈ: “ਕੀ ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪੇਟ ਭਰਨ ਲਈ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਜ਼ਮੀਰ ਵੇਚਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?” [short pause]
Shankar (Mani Shankar Mukherjee) ਨੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਾਦੂ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਥਾਂ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਚਮਕ ਹੇਠਾਂ ਦੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਇਨਸਾਨ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਨੂੰ ਹੀ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਛਾਵੇਂ ਹਨ।” [sigh]
ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਮਾਜ ਦੇ ਉਸ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਬੇਨਕਾਬ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੀ ਕੀਮਤ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਨੇ ਤੈਅ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਭੱਜਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਕੁਝ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਛੱਡ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ।
[medium pause]