ਦ ਡੇ ਆਫ ਦ ਜੈਕਲ

ਫਰੈਡਰਿਕ ਫੋਰਸਾਈਥ ਨੇ ‘The Day of the Jackal’ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਅੰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਸੀ ਕਿ ਫੋਰਸਾਈਥ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਖੇਡ ਰਚੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਨਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਮਾਰੂ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਸੀ।

ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਇੱਕ ਹਨੇਰੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਰੂਦ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇਲ ਦੀ ਗੰਧ ਹੈ, ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਉਹ ‘The Day of the Jackal’ ਹੈ। ਬਾਹਰ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਜਾਲ ਵਿਛ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਰਾਈਫਲ ਦੇ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕਲਾਕਾਰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਕੰਮ ਇੰਨਾ ਸਟੀਕ ਹੈ ਕਿ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਹ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜੋ ਅਭੁੱਲ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਲੇਬੇਲ ਅਤੇ ਜੈਕਲ ਦਾ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੇਬੇਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਅਦਿੱਖ ਪਰਛਾਵੇਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।” ਜੈਕਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਠੰਡੀ ਮੁਸਕਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਦਾ ਕੋਈ ਚਿਹਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਫੋਰਸਾਈਥ ਦਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਉਸਦੀ ਹੋਂਦ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਸਫ਼ੇ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।” [short pause]

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਤਲ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦੀ ਨਾਜ਼ੁਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨ ਵਰਗਾ ਇਨਸਾਨ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੇ ਅੰਤ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਅਦਿੱਖ ਸਰਹੱਦ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਦੈਂਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੀ ਲੇਬੇਲ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਪਾਵੇਗਾ, ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਸਦਾ ਲਈ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗਾ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੰਨਾ ਪਲਟਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।