Brahmanda Purana

ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਅੰਡੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਹੀ Brahmanda Purana ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਮਤ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦ ਵਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਸਿਰਫ਼ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨਕਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਵੇਦ ਵਿਆਸ ਲਿਖਦੇ ਹਨ — “ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਪਿੰਡ ਹੈ।” ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰਲੀ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਦਾਅਵੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ—ਸਤ, ਰਜ ਅਤੇ ਤਮ—ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ, ਸਮਾਂ ਕੋਈ ਰੇਖਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਚੱਕਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਮਨਵੰਤਰ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੀਜਾ, ਲਲਿਤਾ ਮਹਾਤਮਯ ਰਾਹੀਂ, ਗ੍ਰੰਥ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਲਲਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਅਸਲ ਸੰਚਾਲਕ ਹੈ।

ਕੁਝ ਆਲੋਚਕ ਤਰਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਰਣਨ ਅੱਜ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ। ਪਰ ਵੇਦ ਵਿਆਸ ਇੱਥੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਹੈ। [ਸਾਹ] ਵੇਦ ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਡੂੰਘੀ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਰਚਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹਨ।

Brahmanda Purana ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਨਾਚ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਅਸਲ ਅਧਾਰ ਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਹਰ ਪੰਨੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਗਿਆਨ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਰਹੱਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਹੁਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।