ਸਤ ਬਾਰ ਜਨਮਿਯੁ ਛੇ

‘Saat Paglana Aakashma’ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਉਸ ਅਮਰ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੁੰਦનિકਾ ਕਪਾਡੀਆ ਇਸ ਰਚਨਾ ਰਾਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਸ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਸਗੋਂ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਅਣਗਿਣਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਹਾਂ।

ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦੀ ਜਦੋਂ ਮੀਰਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੱਬੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਧੂਫ ਦੀ ਭਿੰਨੀ-ਭਿੰਨੀ ਮਹਿਕ ਹੈ, ਬਾਹਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਕੜਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੀਰਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਚੁੱਪ ਹੈ। ਉਹ ਖਿੜਕੀ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਚੰਦ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਬੁੜਬੁੜਾਉਂਦੀ ਹੈ, “ਕੀ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਹਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਅਤੀਤ ਨੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਬੁਣਿਆ ਹੈ?”

ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਵਿੱਦਿਆ ਸਮਾਜਿਕ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਸਾਥੀ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੈ, “ਤੁਸੀਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।” [sigh] ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਠਕ ਝੰਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੁੰਦનિકਾ ਕਪਾਡੀਆ ਦੀ ਕਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਜਾਦੂ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਸੱਤ ਪਗਲੇ ਭਰਨਾ, ਸਿਰਫ਼ ਉਡਾਣ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ।” ਇਹ ਨਾਵਲ ਸਾਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਆਰ, ਦਰਦ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕਤਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਹਿਲੂ ਹਨ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੀਰਾ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਅਟੱਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ‘Saat Paglana Aakashma’ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੜ੍ਹਤ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ?