ਮਾਰੋ ਅਕਸਰ

ਉਹ ਗੁਬਾਰੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਗੁਬਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਭਟਕੀ ਹੋਈ ਉਮੀਦ ਵਾਂਗ ਲਟਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਨਿਰੰਜਨ ਭਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ “Maro Aksar” ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਦੱਬ ਗਈ ਹੈ। [short pause]

“Maro Aksar” ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਆਈਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚੇ ਹੋਏ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਨਿਰੰਜਨ ਭਗਤ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਣਾ ਘੜਿਆਲ ਆਪਣੀ ਟਿਕ-ਟਿਕ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨੂੰ ਮਾਪ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੱਸ ਸਟਾਪ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਅਣਜਾਣ ਚਿਹਰੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ ਅਣਦੇਖਿਆ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਲੇਖਕ ਦੀ ਕਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਾਦੂ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਚੁੱਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਚੀਕ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਰੁਕ ਕੇ ਸੁਣਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।” ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜੋ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇਪਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜੰਗਲ ਹੈ। [sigh]

ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਵਾਂਗ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਰ ਹੈ—ਕਿਤੇ ਇਸ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਸ ਦੇ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਹੀ ਨਾ ਭੁਲਾ ਦੇਵੇ। ਨਿਰੰਜਨ ਭਗਤ ਦੀ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਇੰਨੀ ਡੂੰਘੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਪੰਨਾ ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੀ ਯਾਦ ਵਾਂਗ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੂੰਹਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਸ਼ੀਨੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਮਦਰਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕਿਰਨ ਕਿਵੇਂ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਅਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਾਏ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹਾਂ? “Maro Aksar” ਦਾ ਹਰ ਅੱਖਰ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਲੱਭਣ ਦੀ ਇੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇਸ ਖਾਮੋਸ਼ ਦਰਦ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਅੱਜ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ।