ਮਰਡਰ ਔਨ ਦ ਓਰੀਐਂਟ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ

ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਤੜਪ ਕਈ ਵਾਰ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਰਾਹਾਂ ‘ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵੀ ਬੌਣਾ ਜਾਪਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ‘Murder on the Orient Express’ ਦੇ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਤਲ ਦੀ ਭਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਹੈ। ਓਰੀਐਂਟ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਰੇਲਗੱਡੀ ਯੂਗੋਸਲਾਵੀਆ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਤੂਫਾਨ ਕਾਰਨ ਰੁਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਡੱਬੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਰਮ ਕੌਫੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਅਤੇ ਡਰ ਦੀ ਠੰਢੀ ਲਹਿਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਵਪਾਰੀ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਿਆ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਚਾਕੂ ਦੇ ਕਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ। ਹਰਕਿਊਲ ਪੋਆਇਰੋ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਦੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਨੂੰ ਵੱਟ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਮਰਾ ਤੰਗ ਹੈ, ਹਵਾ ਭਾਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਖਿੜਕੀ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮੁਰਦੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਪਰਛਾਵਾਂ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਗੱਲਬਾਤ ਹੈ ਜੋ ਭੁਲਾਈ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਪੋਆਇਰੋ ਇੱਕ ਸ਼ੱਕੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, “ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਰਾਤ ਕਿੱਥੇ ਸੀ?” ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਬਸ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।” ਅੰਦਰੋਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਚ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਉਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨੂੰ ਭਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। [uhm] ਅਗਾਥਾ ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਇੱਥੇ ਇਨਸਾਨੀ ਫਿਤਰਤ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੜੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, “ਜਦੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਨਸਾਨੀ ਜ਼ਮੀਰ ਖੁਦ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।”

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਤਲ ਦੀ ਗੁੱਥੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਹੈ—ਕੀ ਬਦਲਾ ਲੈਣਾ ਹੀ ਇਨਸਾਫ਼ ਹੈ? ਅਗਾਥਾ ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਦੀ ਕਲਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਾਦੂ ਹੈ ਜੋ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਪੋਆਇਰੋ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਸੁਰਾਗ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੱਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਹੈ।

ਕੀ ਪੋਆਇਰੋ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਝੁਕਾਏਗਾ, ਜਾਂ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਲਕੀਰ ‘ਤੇ ਹੀ ਚੱਲੇਗਾ? ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅੰਤ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦੇਵੇਗਾ।