ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਜਾਲ: ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰੋ ਅਤੇ ਜੀਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ

ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਭਾਲ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ? ਇਹ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਨਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਰਸ ਹੈਰਿਸ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ “The Happiness Trap: How to Stop Struggling and Start Living” ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਸੇ ਮੰਜਿਲ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇੱਕ 12 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਬੁਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਓਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੋਗੇ।

ਰਸ ਹੈਰਿਸ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਲਿਖੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਦਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ।” [short pause] ਇਹ ਸੋਚਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ—ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰ ਸਾਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਨ, ਪਰ ਹੈਰਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ।

ਉਹ ਛੇ ਮੁੱਖ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ‘ਡਿਫਿਊਜ਼ਨ’—ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਂਗ ਵੇਖਣਾ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਸ਼ਾਇਦ ਕਹਿਣ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬਦਲਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੈਰਿਸ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ‘ਸੋਚ ਬਦਲਣਾ’ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ‘ਸੋਚ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਦਲਣਾ’ ਹੈ। [sigh] ਉਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਡਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਹੈਰਿਸ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮੁੱਲ ਸਾਡਾ ਕੰਪਾਸ ਹਨ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਤੁਹਾਡੇ ਮੁੱਲ ਉਹ ਦਿਸ਼ਾ ਹਨ ਜਿਸ ਵੱਲ ਤੁਸੀਂ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਨਾ ਕਿ ਉਹ ਮੰਜਿਲ ਜਿਸ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ।” ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਜਿਲ ਮੰਨਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਲਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜਿਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇੱਕ ਉਪ-ਉਤਪਾਦ ਵਾਂਗ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ 12 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਸਬਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?