ਸ਼ਿਆਮਲੀ
ਵੱਲੋਂ ਸੁਰੇਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ
ਸਾਰਿਕਾ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ
ਸਾਰਿਕਾ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ
ਸ਼ਿਆਮਲੀ
Bhakti Yoga is a profound exploration of the path of devotion, presenting love, surrender, and spiritual discipline through the teachings of Swami Vivekananda.
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ
ਸੁਰੇਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਇੱਕ ਗੀਤਮਈ, ਪਤਲਾ ਪਰ ਸੰਘਣਾ ਨਾਵਲ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਚੇਤਨਾ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਤਕਨੀਕ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਆਮਲੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸਦੇ ਖੰਡਿਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੈਪਚਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਸਮਝ
ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਪੀਲੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਕਮਰੇ ਦੇ ਖੁਰਦਰੇ ਪਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਚੀਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਫਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸਿੱਲ੍ਹ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮੱਧਮ ਜਿਹੀ ਮਹਿਕ ਘੁਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸ਼ਿਆਮਲੀ ਖਿੜਕੀ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਉਸਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਕੱਚ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਮਨ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਹੈ—ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿੱਥੇ ਸਮਾਂ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ “Shyamali” ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਰੇਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਬੜੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਬੁਣਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਕੋਈ ਆਮ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਇੱਕ ਸਫ਼ਰ ਹੈ। ਸੁਰੇਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਹਿਸਾਸ ਉੱਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ, ਬਾਹਰਲੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ।” ਇਹ ਜੁਮਲਾ ਉਸਦੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਤੜਪ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮੇਰੇ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਤਾਜ਼ਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਆਮਲੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਕੀ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਨਕਾਬ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?” ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਨਾਟਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਵਾਦ ਉਸਦੇ ਡਰਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਮਾਜ ਦੇ ਬਣਾਏ ਢਾਂਚਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਵੀ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। [sigh]
ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਅੰਤ ਜਾਂ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸੁਰੇਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਆਮਲੀ ਆਪਣੀ ਇਕੱਲਤਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਉਤਰਦੀ ਹੈ, ਪਾਠਕ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਵਹਿਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਬਦ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਵਾਲ ਬਚਦੇ ਹਨ। ਕੀ ਉਹ ਕਦੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਲੱਭ ਪਾਵੇਗੀ? ਜਾਂ ਕੀ ਉਸਦਾ ਇਹ ਖਿੰਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨ ਹੀ ਉਸਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਹੈ? ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ “Shyamali” ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੁਕਿਆ ਹੈ।