શ્યામલી

અસ્તિત્વની એકલતા અને અનંત ખાલીપાનો અહેસાસ ક્યારેય આટલો જીવંત નથી લાગ્યો, જેવો ‘Shyamali’ વાંચતી વખતે અનુભવાય છે. જ્યારે શ્યામાળી બારી પાસે બેસીને બહારના શૂન્યમાં તાકે છે, ત્યારે રૂમમાં પ્રસરેલી ભીની માટીની સોડમ અને બપોરના નિસ્તેજ પ્રકાશમાં કણકતા રજકણો તેના જીવનની વિખરાયેલી ક્ષણોનું પ્રતિબિંબ બની જાય છે. સુરેશ જોશીની આ કૃતિ માત્ર એક વાર્તા નથી, પણ માનવ મનના અંધારા ખૂણાઓમાં કરવામાં આવેલી એક સફર છે.

એક દ્રશ્ય છે જે ક્યારેય વિસરાતું નથી. શ્યામાળી જ્યારે પોતાના અસ્તિત્વના વજન નીચે દબાઈને પ્રશ્ન કરે છે, “શું આ મૌન જ મારો સાચો પડઘો છે?” ત્યારે તેની સામે ઉભેલી વ્યક્તિ કશું જ બોલી શકતી નથી, કારણ કે શબ્દો તો ક્યારનાય અર્થહીન થઈ ગયા છે. [short pause] સુરેશ જોશી પાત્રોને જે રીતે મૌન દ્વારા બોલાવે છે, તે અદભૂત છે. તેમના ગદ્યમાં એક પ્રકારનું સંગીત છે; તેઓ લખે છે: “સ્મૃતિઓ જ્યારે અનાયાસે દરવાજો ખોલે છે, ત્યારે ભીતરનું શૂન્યાવકાશ વધારે ઘેઘૂર લાગે છે.”

આ પુસ્તકનો મૂળ સૂર એ છે કે જીવનમાં કોઈ ચોક્કસ અંત હોતો નથી. તે તો અનિશ્ચિતતાની સુંદરતા સ્વીકારવાની એક પ્રક્રિયા છે. [sigh] સુરેશ જોશી સાબિત કરે છે કે સ્ત્રીના આંતરિક વિશ્વમાં થતા ઉથલપાથલને પકડવા માટે કોઈ મોટી ઘટનાની જરૂર નથી, બસ એકલતાના અનુભવને ગહનતાથી આલેખવાની આવશ્યકતા છે. શ્યામાળીનું પાત્ર આપણને સમજાવે છે કે ક્યારેક અર્થ શોધવો એ જ સૌથી મોટી ભૂલ છે, કારણ કે અર્થહીનતામાં પણ એક અજીબ શાંતિ છુપાયેલી હોય છે.

આ એક એવી સફર છે જે તમને અંત સુધી કોઈ જવાબ નથી આપતી, પણ એક એવી અનુભૂતિ આપે છે જે વાંચ્યા પછી પણ લાંબા સમય સુધી મનમાં ગુંજતી રહે છે. શું તમે જાણવા માંગો છો કે આ વિખરાયેલા વિચારોના તાણાવાણામાંથી બહાર નીકળીને શ્યામાળી આખરે પોતાની જાતને ક્યાં શોધે છે? ‘Shyamali’ ના પૃષ્ઠોમાં એ સવાલો અને જવાબોની વચ્ચે રહેલી દુનિયા તમારી રાહ જોઈ રહી છે.