ਐਂਟੇ ਉਪਾਸਨਾ

ਬਸ਼ੀਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਖੋਜ ਦੀ ਅੱਗ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਅਣਜਾਣ ਰਾਹਾਂ ‘ਤੇ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਮੋੜ ‘ਤੇ ਗਰੀਬੀ, ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਸਵਾਲ ਉਸ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

“Ente Upasana” ਵਿੱਚ ਵਾਇਕੋਮ ਮੁਹੰਮਦ ਬਸ਼ੀਰ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ‘ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸੱਚ ਦੀ ਭਾਲ ਹੈ। ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮੇਰੇ ਜ਼ਹਿਨ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਾਜ਼ਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਬਸ਼ੀਰ ਇੱਕ ਸਾਧੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਧੂਫ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹੈ, ਬਾਹਰੋਂ ਆ ਰਹੀ ਮੱਧਮ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਫਰਸ਼ ‘ਤੇ ਲੰਬੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। [short pause] ਬਸ਼ੀਰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਕੀ ਰੱਬ ਬਾਹਰਲੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ?” ਸਾਧੂ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, “ਬੇਟਾ, ਜੋ ਬਾਹਰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ। ਜੋ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲੀਅਤ ਹੈ।”

ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਅਸਲ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਬਸ਼ੀਰ ਦੀ ਕਲਮ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਅਸਲੀ ਧਰਮ ਦੂਜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਹੈ।” [sigh] ਬਸ਼ੀਰ ਦਾ ਲਿਖਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਇੰਨਾ ਸਾਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਾਠਕ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇਬਾਦਤ ਮਨੁੱਖਤਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਪਾਖੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਸੱਚ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਹਿੰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੈ। [medium pause]

ਇਹ ਸਾਹਿੱਤਕ ਰਚਨਾ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸੋਚਣ ‘ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜੀ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਾਂ? ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਜਾਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਬਸ਼ੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਚਿਰਾਗ ਲੱਭਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੈ। ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪਾਉਣਗੇ, ਜਾਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ਖੁਦ ਉਹੀ ਰਸਤਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਤੈਅ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ? ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ “Ente Upasana” ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।