इब्लिस नी मस्तकी

अस्वस्थतेच्या गर्भात दडलेले मानवी अस्तित्व आणि नियतीचा क्रूर खेळ, हे ‘Iblis Ni Mastaki’ या कादंबरीचे मुख्य भावविश्व आहे. श्वास रोखून धरायला लावणारी ही एक अशी कथा आहे, जिथे प्रत्येक वळणावर मृत्यूचा सावलीसारखा पाठलाग सुरू असतो आणि वाचक नकळत त्या काळोखात ओढला जातो.

अश्विनी भट्ट यांच्या लेखणीची जादू अशी की, ते वाचकाला थेट प्रसंगाच्या मध्यभागी उभे करतात. [short pause] एका जुन्या, धुळीने माखलेल्या खोलीत मंद पिवळा प्रकाश खिडकीतून आत येतोय. हवेत जुन्या कागदांचा आणि कुजलेल्या लाकडाचा उग्र वास दरवळतोय. खोलीच्या मध्यभागी एक व्यक्ती शांत बसली आहे, जिच्या डोळ्यांत भीती नाही, तर एक गूढ साशंकता आहे. अचानक दरवाजाची कडी वाजते आणि शांतता भंग पावते. त्या क्षणी वाचकाला जाणवते की, हा फक्त एक थरार नाही, तर मानवी अहंकाराच्या पतनाची एक शोकांतिका आहे.

या कादंबरीतील एक संवाद माझ्या कायम लक्षात राहिला आहे. नायक जेव्हा समोरच्या व्यक्तीला विचारतो, “तू सापाच्या दंशाची भीती बाळगतोस की त्या विषाची?” तेव्हा समोरून उत्तर येते, “मला भीती वाटते ती त्या माणसाची, ज्याने स्वतःच्या मनातील ‘इब्लिस’ला म्हणजेच सैतानाला मुक्त केले आहे.” [uhm] हा संवाद केवळ शब्दांचा खेळ नाही, तर तो मानवी स्वभाव आणि सत्तेच्या लालसेचे एक भीषण वास्तव मांडतो.

अश्विनी भट्ट यांची लेखणी कमालीची धारदार आहे. ते जेव्हा लिहितात, “नियतीचे फासे कधीही सरळ पडत नाहीत, ते नेहमी रक्ताने माखलेले असतात,” तेव्हा वाचकाच्या अंगावर काटा आल्याशिवाय राहत नाही. ही कादंबरी माणसाच्या आत असलेल्या चांगल्या आणि वाईट प्रवृत्तींच्या संघर्षाचे दर्शन घडवते. समाजाच्या पडद्यामागे लपलेली कटकारस्थाने आणि सत्तेच्या खेळात होणारा सर्वसामान्यांचा बळी, याचे अचूक चित्रण यात मिळते.

जर तुम्हाला साध्या वाटणाऱ्या आयुष्यात दडलेले भयाण सत्य उलगडायचे असेल, तर ‘Iblis Ni Mastaki’ वाचणे हा एक अपरिहार्य अनुभव आहे. जेव्हा शेवटचे पान उलटले जाते, तेव्हाही तुमच्या मनात एकच प्रश्न उरतो—आपल्या प्रत्येकाच्या आत एक इब्लिस दडलेला आहे का? [sigh] या प्रश्नाचे उत्तर शोधण्यासाठी तुम्हाला ही कादंबरी पूर्ण वाचायलाच हवी.