दैवाथिंते विकृतिकळ

ओ. व्ही. विजयन यांच्या आयुष्यात एकाकीपणा आणि मानवी अस्तित्वाच्या निरर्थकतेबद्दलची एक खोल ओढ होती. इतिहासाच्या क्रूर खेळात माणूस कसा भरडला जातो, याचे भान त्यांना खूप लवकर आले होते. याच अस्वस्थतेतून आणि जगाच्या विसंगतीकडे बघण्याच्या त्यांच्या वेगळ्या नजरेतून जन्मले ‘Daivaathinte Vikrithikal’. हे पुस्तक म्हणजे केवळ कथांचा संग्रह नाही, तर मानवी अहंकाराच्या ढिगाऱ्याखाली गाडल्या गेलेल्या सत्याचा आरसा आहे.

मला आठवते ती एक दृश्य मालिका, जिथे सत्याची कातडी लपवलेला एक माणूस गांधींच्या चेहऱ्यासारखी जखम घेऊन फिरतोय. खोलीत जुन्या पुस्तकांचा आणि दमट हवेचा उग्र वास दरवळतोय, आणि बाहेर पडणारा पावसाचा आवाज भिंतीवर एखाद्या रहस्यासारखा आदळतोय. [medium pause] तिथे संवाद घडतात; जिथे सत्ता आणि सामान्य माणसाचा संघर्ष उघडा पडतो. एक पात्र दुसऱ्याला विचारते, “आपण जे बदल घडवतोय, ते प्रगती आहे की विनाश?” आणि त्याचे उत्तर येते, “देवाच्या या विचित्र खेळाला प्रगती म्हणतात.”

विजयन यांचे लेखन एखाद्या धारदार सुऱ्यासारखे आहे—जे मनाला चिरेल पण आरपार सत्य दाखवेल. ते लिहितात, “इतिहास स्वतःची पुनरावृत्ती करत नाही, तो मानवी मूर्खपणाची वाट पाहतो.” [short pause] हे वाक्य संपूर्ण पुस्तकाचा आत्मा आहे. हे पुस्तक सांगते की आपण ज्याला ‘नशीब’ किंवा ‘दैव’ म्हणतो, ती प्रत्यक्षात आपल्याच चुकीच्या निर्णयांची साखळी आहे.

जेव्हा एखादा माणूस स्वतःच्याच अस्तित्वाच्या अर्थासाठी धडपडत असतो, तेव्हा त्याला सापडते ते केवळ ‘Daivaathinte Vikrithikal’. हे केवळ वाचायचे पुस्तक नाही, तर हे अनुभवण्याचे आणि पुन्हा पुन्हा स्वतःला प्रश्न विचारण्याचे साधन आहे. [sigh] माणसाच्या महत्त्वाकांक्षेला जेव्हा सत्याचा स्पर्श होतो, तेव्हा काय घडते? या प्रश्नाचे उत्तर शोधताना तुम्ही स्वतःला एकटे पाहाल. पण त्या एकाकीपणातच तुम्हाला जीवनाचे खरे स्वरूप उमजेल. पुढे काय होते? ते जाणून घेण्यासाठी या प्रवासात नक्की सहभागी व्हा.