वन नाईट ॲट द कॉल सेंटर

दिवसभराची धावपळ संपवून आपण जेव्हा शांततेच्या शोधात असतो, तेव्हाच नशिबाने घातलेला एक फोन कॉल संपूर्ण आयुष्य बदलू शकतो का? हे तार्किकदृष्ट्या अशक्य वाटत असलं, तरी ‘One Night @ the Call Center’ या पुस्तकात तेच घडतं. ही कथा एका रात्रीची आहे, जिथे नियती आणि तंत्रज्ञान आमनेसामने उभे ठाकतात.

गुर्गावमधील ‘कनेक्शन्स’ कॉल सेंटर. तिथल्या एसीची थंड हवा, लॅपटॉपच्या स्क्रीनचा निळा प्रकाश आणि कर्मचाऱ्यांच्या चेहऱ्यावरील थकवा – या वातावरणात सहा तरुण अडकले आहेत. हे लोक फक्त ‘रिसोर्सेस’ म्हणून ओळखले जातात. शाम, प्रियांका, व्रम, ईशा, राधिका आणि मिलिटरी अंकल. [short pause] प्रत्येकाच्या आयुष्यात एक न सुटणारं कोडं आहे – मग ते तुटलेलं प्रेम असो, कौटुंबिक दबाव असो किंवा कॉर्पोरेट विश्वात स्वतःची ओळख गमावण्याची भीती.

जेव्हा त्यांची कार एका खोल दरीत लटकते, तेव्हा शामच्या फोनची रिंग वाजते. समोरून येणारा आवाज स्वतःला ‘देव’ म्हणवतो. हे कसं शक्य आहे? चेतन भगत यांनी इथे एक अद्भुत कलाकुसर केली आहे. त्यांनी लिहिलंय, “माणूस जेव्हा सगळ्यात जास्त हतबल असतो, तेव्हाच त्याला स्वतःच्या अंतर्मनाचा आवाज ऐकू येतो.” हे पुस्तक म्हणजे केवळ एका कॉलची गोष्ट नाही, तर ती एका भ्रमातून बाहेर पडण्याची प्रक्रिया आहे.

व्रमचा रागीटपणा असो किंवा प्रियांकाचा स्वतःच्या आयुष्यावर ताबा मिळवण्याचा संघर्ष, लेखकाने प्रत्येकाच्या भावनांना अगदी जवळून टिपलंय. [sigh] एका ठिकाणी व्रम म्हणतो, “आपण इतरांच्या अपेक्षा पूर्ण करण्यात इतके व्यस्त आहोत की आपण कोण आहोत, हेच विसरलो आहोत.” हे पुस्तक आपल्याला विचार करायला लावतं – आपण खरोखर आपल्या आयुष्याचा निर्णय घेत आहोत, की केवळ परिस्थितीच्या ओघात वाहत चाललो आहोत?

बक्षिसारख्या क्रूर बॉसच्या विरोधात जेव्हा हे सहा जण एकत्र येतात, तेव्हा कॉर्पोरेट राजकारणाचं एक कुरूप वास्तव समोर येतं. पण त्या एका रात्रीनंतर हे सहा जण पूर्वीसारखे राहत नाहीत. [uhm] कदाचित त्या फोन कॉलने त्यांना काहीच दिलं नसेल, पण स्वतःच्या आत डोकावण्याची संधी मात्र नक्कीच दिली होती. हे पुस्तक वाचताना प्रश्न पडतो – तुमच्या आयुष्यात असा एखादा कॉल आला, तर तुम्ही काय कराल? ही एक अशी सफर आहे, जी वाचून संपल्यावर तुम्ही स्वतःकडे बघण्याचा दृष्टिकोन नक्कीच बदलून जाईल.