रात्र आहे शीतलाची

जेव्हा वास्तव आपल्या बोटांतून वाळूच्या कणांसारखे निसटून जाते, तेव्हा तुम्ही कशाला घट्ट पकडून ठेवता? विलास सारंग यांच्या ‘Ratra Aahe Shitalacha’ या पुस्तकात तेच प्रश्न आहेत, ज्यांना उत्तरे नाहीत आणि तरीही ती आपल्या अस्तित्वाची पायाभरणी करतात.

एका निर्जन शहराच्या अंधारलेल्या गल्ल्यांमध्ये एक प्रवासी फिरतोय. आजूबाजूला जुन्या इमारतींचे काळेसावळे सांगाडे उभे आहेत आणि हवेत एका अनाकलनीय भीतीचा ओलावा आहे. हा केवळ प्रवास नाही, तर मानवी मनाच्या एका अशा कोपऱ्याचा प्रवास आहे, जिथे आपण स्वतःपासूनच अनोळखी होतो. [short pause]

यातील एक प्रसंग स्मरणात राहण्यासारखा आहे. ॲना आपल्या मुलाच्या आगमनाची वाट पाहत आहे. खोलीत जुन्या लाकडाचा उग्र वास दरवळतोय आणि खिडकीतून येणारा प्रकाश भिंतीवर विचित्र सावल्या पाडतोय. मुलगा येतो, पण तो ॲनाला हवा तसा नसतो. त्यांच्यातील संवाद थिजलेला आहे. ॲना म्हणते, “तू बदलला आहेस,” तेव्हा तिचा मुलगा थंडपणे उत्तर देतो, “मी कधीच नव्हतो, जिथे तुला अपेक्षित होतो.” हा संवाद माणसांमधील भाषेच्या अपुरेपणाचे आणि आपण एकमेकांपासून किती दूर आहोत, याचे क्रूर दर्शन घडवतो. [medium pause]

विलास सारंग यांची लेखणी अतिशय धारदार आहे. ते लिहितात, “अस्तित्व म्हणजे अर्थाचा शोध घेणे नव्हे, तर अर्थहीनतेच्या गर्तेतही डोकं वर काढून श्वास घेण्याचे धैर्य आहे.” त्यांच्या लेखणीत एक विलक्षण जादुई वास्तववाद आहे, जो आपल्याला अस्वस्थ करतो. हे पुस्तक केवळ कथा नाही, तर समाजाच्या मुखवट्याखाली दडलेल्या आपल्या एकाकीपणाचा आरसा आहे. मानवी स्वभाव, मृत्यूची अपरिहार्यता आणि प्रेमाची धडपड यांचे यात केलेले चित्रण अंगावर काटा आणते. [sigh]

हे पुस्तक तुम्हाला एका अशा ठिकाणी घेऊन जाते, जिथे तुम्ही स्वतःला शोधता आणि पुन्हा हरवता. जेव्हा रात्र शीतलाच्या प्रभावाखाली येते, तेव्हा मागून येणाऱ्या पावलांचा आवाज तुमचा आहे की नियतीचा? [long pause]

‘Ratra Aahe Shitalacha’ वाचणे म्हणजे आपल्याच अंतरात्म्याशी होणारा एक अपरिहार्य सामना आहे. तुम्ही हा अनुभव घेण्यास तयार आहात का?