ധർത്തി അഭി ഘുംതി ഹേ

അനീതിയുടെ കരിനിഴലിലും അണയാത്ത പ്രത്യാശയുടെ കനലുകൾ എരിയുന്ന ഒരനുഭവം. രാജസ്ഥാനിലെ മണൽക്കാടുകളിൽ, വേരുകളില്ലാത്ത ഒരു ജനതയുടെ വേദനയും പോരാട്ടവും ഹൃദയത്തിൽ തൊടുന്ന ഒരു നോവലാണ് രങ്കേയ രാഘവിന്റെ ‘Dharti Abhi Ghumti Hai’.

സന്ധ്യാസൂര്യന്റെ മങ്ങിയ വെളിച്ചം മരുഭൂമിയിലെ കുടിലുകളിൽ വീഴുന്നു. വായുവിൽ കരിഞ്ഞ വിറകിന്റെയും വരണ്ട മണ്ണിലെ പൊടിയുടെയും മണം. പോലീസിന്റെ ബൂട്ടുശബ്ദങ്ങൾ കേൾക്കുമ്പോൾ ആ നാടോടി സംഘത്തിന്റെ കണ്ണുകളിൽ തിളയ്ക്കുന്ന ഭയവും പകയും രങ്കേയ രാഘവ് അതീവ സൂക്ഷ്മതയോടെ വരച്ചിടുന്നു. അന്യായം നടക്കുമ്പോൾ നിസ്സഹായതയോടെ നിൽക്കുന്ന ഒരു മുതിർന്ന അംഗത്തോട്, പുതിയ തലമുറ ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യം വായനക്കാരെ അസ്വസ്ഥമാക്കും: “നമ്മൾ എന്തിനാണ് ഇത്രയധികം സഹിക്കുന്നത്?” ആ ചോദ്യത്തിന് മുന്നിൽ നിശബ്ദത മാത്രം മറുപടിയാകുമ്പോൾ, പ്രകൃതിയുടെ കഠിനതയേക്കാൾ വലുതാണ് മനുഷ്യന്റെ ക്രൂരതയെന്ന് വായനക്കാരൻ തിരിച്ചറിയുന്നു.

ഒരു രംഗം ഓർമ്മ വരുന്നു; അധികാരികളുടെ മുന്നിൽ തലകുനിക്കാൻ വിസമ്മതിക്കുന്ന ഒരു കഥാപാത്രത്തിന്റെ ആത്മഗതം. അയാൾ മനസ്സിൽ ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കുന്നു: “ഈ മണ്ണ് നമ്മുടേതല്ലായിരിക്കാം, പക്ഷേ ഈ ആകാശം എന്നും നമ്മുടേതാണ്. മണ്ണിൽ നിന്ന് നമ്മളെ മാറ്റിപ്പാർപ്പിച്ചാലും, ആകാശത്തെ എങ്ങനെ മുറിച്ചുമാറ്റും?” ഈ പുസ്തകം മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന പ്രധാന വാദം ഇതാണ്: ഒരു ജനതയുടെ സംസ്കാരത്തെയും അസ്തിത്വത്തെയും ഭരണകൂടത്തിന്റെയോ നിയമത്തിന്റെയോ ബലത്താൽ മായ്ച്ചുകളയാനാവില്ല. [അതായത്], വേരോടെ പിഴുതെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്തോറും അവർ കൂടുതൽ കരുത്തോടെ തിരികെ വരുന്നു.

രങ്കേയ രാഘവിന്റെ ഭാഷാശൈലി വല്ലാത്തൊരു തീവ്രത പുലർത്തുന്നുണ്ട്. “ഭൂമി ഇപ്പോഴും കറങ്ങുന്നു, നീതിയുടെ വെളിച്ചം തേടി അവരും,” എന്ന് അദ്ദേഹം എഴുതുമ്പോൾ വായനക്കാരന്റെ ഉള്ളിൽ ഒരു വിങ്ങൽ അവശേഷിക്കുന്നു. [ഉം], അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടവരുടെ ജീവിതങ്ങളെ ഇത്രയേറെ ആഴത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ച മറ്റൊരു കൃതി അപൂർവ്വമാണ്.

എല്ലാ പ്രതിസന്ധികൾക്കിടയിലും, ആ നാടോടികളുടെ ചക്രം വീണ്ടും മുന്നോട്ട് ഉരുളുന്നു. അവർ എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്? അവിടെ അവർക്ക് നീതി ലഭിക്കുമോ? ഈ ചോദ്യം ബാക്കിവെച്ചുകൊണ്ടാണ് കഥ അവസാനിക്കുന്നത്. അസ്ഥിരമായ ലോകത്ത് സ്ഥിരമായ മനുഷ്യസ്നേഹത്തിന്റെ കഥ തേടുന്നവർക്ക് ‘Dharti Abhi Ghumti Hai’ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്. [sigh] ആ തെരുവോരങ്ങളിലെ നിശബ്ദത ഒന്നു കേട്ടുനോക്കൂ, നിങ്ങൾക്ക് ഈ പുസ്തകം വായിക്കാതിരിക്കാനാവില്ല.