ಸ್ಮೃತಿ ಆಣೆ ವಿಸ್ಮೃತಿ

ಸುರೇಶ್ ಜೋಶಿಯವರ ‘Smriti Ane Vismriti’ ಕೃತಿಯು ಕೇವಲ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಇದು ಮನುಷ್ಯನ ನೆನಪುಗಳ ಅಂತರಾಳಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿ. ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ ಜೋಶಿಯವರು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ, ನೆನಪುಗಳು ಹೇಗೆ ಹರಿದು ಬರುತ್ತವೆ ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಇಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ನಮ್ಮ ನೆನಪುಗಳು ನಮಗೆ ಸತ್ಯವೆಂದು ಅನಿಸಿದರೂ, ಅವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಹೆಣೆದ ಸುಂದರ ಕಲ್ಪನೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬುದೇ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಸಾರ.

ಸುರೇಶ್ ಜೋಶಿಯವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನಂತಹ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಿದ ಒಂಟಿತನದ ನಡುವಿನ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಒಂದು ಕಡೆ ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: “ನಮ್ಮ ಮರೆವಿನ ಆಳದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುವ ವಿಷಯಗಳೇ ನಮ್ಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ.” ಅಂದರೆ, ನಾವು ಏನನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುವುದು ನಾವು ಏನನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು. ತಮ್ಮ ತಂಗಿಯ ಮರಣದಂತಹ ನೋವಿನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಅತೀವ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಜೋಶಿಯವರ ಪ್ರಮುಖ ವಾದವೆಂದರೆ, ನೆನಪುಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಅವು ಸಮಯದ ಜೊತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ಕನಸುಗಳ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕರು ಈ ಕೃತಿಯು ಬಲು ನಿಗೂಢ ಎಂದು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಜೋಶಿಯವರು “ಬದುಕು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಗುಜರಾತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದಿಗ್ಗಜರಾದ ಜೋಶಿಯವರು, ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನೇ ಉಸಿರಾಗಿಸಿಕೊಂಡವರು. [sigh] ಅವರ ಈ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕಳೆದುಹೋದ ಕ್ಷಣಗಳಿಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುವ ಮನಸ್ಸಿನ ತುಡಿತ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಬದುಕು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ನೆನಪುಗಳ ಸಾರಸಂಗ್ರಹವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ವರ್ತಮಾನದ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಕಲೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ನಿಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದ ನೆನಪುಗಳು ನಿಮ್ಮ ಇಂದಿನ ಬದುಕನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಎಂದಾದರೂ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೀರಾ? ನಮ್ಮ ನೆನಪುಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸತ್ಯವೋ ಅಥವಾ ನಾವು ನಮಗೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡ ಕಥೆಗಳೋ? ಉತ್ತರಕ್ಕಾಗಿ, ‘Smriti Ane Vismriti’ ಪುಟಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ನೋಡಿ. ನಿಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಬಲ್ಲಂತಹ ಒಂದು ಆಳವಾದ ಅನುಭವ ನಿಮಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ.