તબ્બલિયુ નીનાડે મગને

કલ્પના કરો કે એક સવાર તમે જાગો અને તમને સમજાય કે જે પરંપરાઓ અને નિયમોએ તમારા આખા અસ્તિત્વને બાંધી રાખ્યું હતું, તે હવે પાયાવિહોણા બની ગયા છે. તમે શું કરશો? આ જ પ્રશ્ન સાથે શરૂ થાય છે યુ.આર. અનંતમૂર્તિની કૃતિ “Tabbaliyu Neenade Magane”.

આ વાર્તા એક એવા ગામની છે જ્યાં શ્રદ્ધા અને જૂની માન્યતાઓના પાયા હચમચી ઉઠે છે. પુરોહિત શ્રીનિવાસાચારનું જીવન એક સ્થિર નદી જેવું હતું, પણ લક્ષ્મણ અને તેમની વિદેશી પત્ની એલ્સના આગમન સાથે તેમાં તોફાન આવે છે.

ત્યાં એક દ્રશ્ય છે જે મને આજે પણ યાદ છે. મંદિરના ચોકમાં દીવાઓનો આછો પ્રકાશ ફેલાયેલો છે, ઘીની સુગંધ હવામાં ઘેરાયેલી છે, પણ તે શાંતિમાં એક અજંપો છે. શ્રીનિવાસાચાર એક અનાથ બાળક ‘અપ્પુ’ તરફ જુએ છે. તેમની આંખોમાં સંઘર્ષ છે. તે મનમાં વિચારે છે: “શું આ બાળકનો કોઈ ધર્મ કે જાતિ હોય? કે પછી માનવતા એ જ સૌથી મોટો ધર્મ છે?” [short pause]

જ્યારે લક્ષ્મણ તેમને કહે છે, “આચાર્ય, આ બાળક કોઈની મિલકત નથી, તે તો ફક્ત એક જીવ છે,” ત્યારે શ્રીનિવાસાચાર સ્તબ્ધ થઈ જાય છે. તે એક ક્ષણ હતી જ્યાં વર્ષો જૂની માન્યતાઓ અને આધુનિક વિચારધારા સામસામે આવીને ઉભી રહી. [medium pause]

યુ.આર. અનંતમૂર્તિની લેખનકળા અદભૂત છે; તેઓ જટિલ સામાજિક ગૂંચોને ખૂબ જ સહજતાથી આલેખે છે. તેઓ લખે છે, “પરિવર્તન એ વિનાશ નથી, પણ જૂના અહંકારનો ત્યાગ છે.” આ કૃતિ આપણને શીખવે છે કે સાચો ધર્મ મંદિરોમાં નહીં, પણ માણસના હૃદયમાં રહેલી કરુણામાં વસેલો છે. [sigh]

આ વાર્તા ફક્ત એક ગામ કે વ્યક્તિની નથી, પણ આપણા સૌની અંદર ચાલતા પરિવર્તનના સંઘર્ષની છે. જ્યારે ગામનું મંદિર સળગી ઉઠે છે, ત્યારે રાખમાંથી જે સમજણ જન્મે છે, તે આપણને વિચારવા મજબૂર કરે છે. જો તમે એ જાણવા માંગતા હોવ કે માણસ પોતાની જાત સાથેની આ લડાઈ કેવી રીતે જીતે છે અને પરંપરાઓ વચ્ચે પણ પ્રેમનો માર્ગ કેવી રીતે શોધે છે, તો “Tabbaliyu Neenade Magane” વાંચવી જ રહી. શું તમે આ પરિવર્તનનો સાક્ષી બનવા તૈયાર છો?