ચાંદર પહાડ

શું તમે જાણો છો કે વિભૂતિભૂષણ બંદોપાધ્યાયે ‘Chander Pahar’ લખતી વખતે ક્યારેય આફ્રિકાના જંગલોની મુલાકાત લીધી નહોતી? તેમની કલ્પનાશક્તિ એટલી અદભૂત હતી કે તેમણે માત્ર વાંચન અને અનુભવના આધારે આફ્રિકાના ભીષણ રણ અને ગાઢ જંગલોનું એવું ચિત્રણ કર્યું છે કે જે આજે પણ વાસ્તવિક લાગે છે.

આ વાર્તા શંકર નામના એક સામાન્ય યુવાનની છે, જે બંગાળના ગામડાની સીમાઓ ઓળંગીને યુગાન્ડા રેલવેમાં નોકરી કરવા નીકળી પડે છે. શંકરની આંખોમાં સાહસની ભૂખ છે. એક એવું દ્રશ્ય છે જે ક્યારેય ભુલાતું નથી. શંકર અને અનુભવી શોધખોળ કરનાર ડિયેગો અલ્વારેઝ વચ્ચેની વાતચીત:

અલ્વારેઝ કહે છે, “શંકર, આ પહાડોમાં જે ડાયમંડ માઈન્સ શોધવા નીકળ્યા છીએ, તે રમત નથી, મૃત્યુનો ખેલ છે.”
શંકર મક્કમતાથી જવાબ આપે છે, “મૃત્યુનો ડર હશે, પણ આ સફર પૂરી કર્યા વગર પાછા ફરવું એ તો જીવતા મરવા જેવું છે.”

[medium pause]

આ ક્ષણે, શંકરના મનમાં ચાલતું દ્વંદ્વ સ્પષ્ટ દેખાય છે—તે ભય અને જિજ્ઞાસા વચ્ચે ઝૂલે છે. શું તેને ખરેખર હીરા જોઈએ છે? ના, તેને તો પોતાની ક્ષમતાની સીમાઓ જાણવી છે. વાર્તાનું મૂળ તત્વ એ છે કે મનુષ્ય પ્રકૃતિ સામે લાચાર નથી, પરંતુ તે તેના સંઘર્ષ દ્વારા જ પોતાની જાતને શોધે છે.

[sigh]