એન્ટે ઉપાસના

વાઇકોમ મુહમ્મદ બશીરે ‘Ente Upasana’ લખ્યું ત્યારે તેમણે તેમાં પોતાના જીવનના એવા સત્યો વણી લીધા હતા જે આજે પણ કોઈને જાણવા નથી મળ્યા—આ પુસ્તક માત્ર એક નવલકથા નથી, પણ લેખકના ભટકતા આત્માનું એક અરીસા જેવું પ્રતિબિંબ છે.

[short pause]

વાર્તાની શરૂઆત એક યુવાનના ઘર છોડવાથી થાય છે, જે સત્યની શોધમાં આખા ભારતમાં ભટકે છે. કલ્પના કરો, એક સાંજનું દ્રશ્ય છે. આકાશ કેસરી રંગનું છે, અને હવા ભીની માટીની સુગંધથી ભરેલી છે. બશીર એક નિર્જન રસ્તા પર બેઠા છે, જ્યાં માત્ર પવનનો અવાજ સંભળાય છે. તેમની આસપાસની શાંતિમાં એક ઊંડો ખાલીપો છે, જે તેમને સતત પ્રશ્ન પૂછવા મજબૂર કરે છે. ત્યાં એક વૃદ્ધ સંત તેમની પાસે આવે છે.

બશીર પૂછે છે, “શું ઈશ્વર મંદિરોની દીવાલોમાં છે?”
સંત શાંતિથી જવાબ આપે છે, “બેટા, તે તો તારા પોતાના શ્વાસમાં છુપાયેલો છે, જે તું શોધવા માટે બહાર રઝળે છે.” [medium pause]

આ સંવાદમાં જ પુસ્તકનો આત્મા રહેલો છે. બશીરને સમજાય છે કે સત્ય કોઈ ધાર્મિક વિધિઓમાં નથી, પણ મનુષ્યની કરુણામાં છે. તેઓ ગરીબી અને અન્યાયને પોતાની આંખોથી જુએ છે, અને દરેક મુસાફરી તેમને એક નવા અનુભવથી ભરી દે છે. તેઓ લખે છે, “માણસ હોવું એ જ સૌથી મોટી પૂજા છે.”

બશીરની લેખનશૈલી અદભૂત છે; તે સાદગીમાં જ ઊંડાણ પીરસે છે. આ પુસ્તક આપણને સમજાવે છે કે સાચું જીવન બાહ્ય સફળતામાં નહીં, પણ આંતરિક શાંતિ અને બીજા માટે જીવવામાં છે. [sigh]