ઓન રાઇટિંગ: અ મેમોર ઓફ ધ ક્રાફ્ટ

કલ્પના કરો કે તમે એક દિવસ સવારે ઉઠો અને તમારી પાસે એવી જાદુઈ શક્તિ હોય કે જેનાથી તમે માત્ર શબ્દો દ્વારા કોઈપણ દુનિયાનું સર્જન કરી શકો. જો તમને એવું કહેવામાં આવે કે લેખક બનવા માટે કોઈ જાદુ નહીં, પણ ફક્ત લોખંડી શિસ્ત અને એક સાધન-પેટી (toolbox) ની જરૂર છે, તો?

સ્ટીફન કિંગનું પુસ્તક “On Writing: A Memoir of the Craft” એ માત્ર લેખનકળા વિશે નથી, પણ જીવન જીવવાની એક રીત છે. આ પુસ્તકનો મુખ્ય સાર એ છે કે લેખક બનવું એ જન્મજાત પ્રતિભા કરતાં વધુ, સતત અભ્યાસ અને અનુભવોને આકાર આપવાની પ્રક્રિયા છે.

એક તબક્કે સ્ટીફન કિંગ લખે છે — “લેખક બનવું એ એક પ્રકારની જાદુઈ વિદ્યા છે, અને આ કળા શીખવા માટે વાંચવું અને લખવું એ બે અનિવાર્ય સ્તંભો છે.” આ વાક્ય સમજાવે છે કે જો તમારી પાસે પુષ્કળ વાંચનનો ખજાનો નથી, તો તમારી પાસે લખવા માટે શબ્દોનું ભાથું પણ નહીં હોય.

તેઓ લેખકોને એક ખૂબ જ મહત્વની સલાહ આપે છે: “તમારા પહેલા ડ્રાફ્ટને હંમેશા બંધ દરવાજાની પાછળ લખો, એટલે કે તમારી અંગત એકાંતમાં.” આનો અર્થ એ છે કે જ્યારે તમે પહેલીવાર વિચારોને કાગળ પર ઉતારો, ત્યારે દુનિયાની ટીકાઓ વિશે ચિંતા ન કરો.

સ્ટીફન કિંગના મતે, વાર્તાઓનું આયોજન એ કોઈ આર્કિટેક્ચર નથી, પરંતુ જમીનમાં દટાયેલા અવશેષો (fossils) ખોદવા જેવું કામ છે. લેખકનું કામ વાર્તાને ગઢવાનું નથી, પણ તેને શોધીને બહાર લાવવાનું છે. કદાચ તમને લાગે કે લેખન તો પ્રેરણાની રાહ જોવાનો વિષય છે, પણ કિંગ આ માન્યતાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરે છે. [અહમ] તેમના માટે લેખન એ ‘શૌચાલય સાફ કરવા જેવું’ એક શ્રમિક કામ છે, જેમાં રોજની બેઠક અને અવિરત મહેનત જરૂરી છે.

પોતાના ભયાનક અકસ્માત પછી, તેમણે લેખનને જીવનમાં પાછા ફરવાનો માર્ગ ગણાવ્યો છે. કિંગનો આ સંઘર્ષ આપણને શીખવે છે કે શબ્દો માત્ર કાગળ પરના અક્ષરો નથી, તે જીવિત રહેવાની શક્તિ છે. લેખન એ એક સાધન છે, જેની મદદથી તમે સત્યને આકાર આપી શકો છો. જો તમે પણ તમારી અંદરના વાર્તાકારને જીવંત કરવા માંગતા હોવ, તો આ પુસ્તક તમારા માટે શ્રેષ્ઠ માર્ગદર્શક છે.