द वुमन इन व्हाइट

व्हिल्की कॉलिन्स यांच्या कादंबरीतल्या त्या गूढ ‘स्त्री’ला लिहायच्या आधी लेखकाने तिचा पांढरा पेहराव एका रात्री लंडनच्या रस्त्यावर खरोखर पाहिला होता, ही गोष्ट खूप कमी लोकांना माहित आहे. ‘The Woman in White’ ही कादंबरी केवळ एक सस्पेन्स थ्रिलर नाही, तर ती व्हिक्टोरियन काळातील स्त्रियांच्या असहायतेवरचा एक प्रखर आरसा आहे.

मध्यरात्रीचा वेळ आहे. लंडनचे रस्ते भयाण शांत आहेत. वॉल्टर हार्टराईट नावाचा तरुण चित्रकला शिक्षक एकटाच चालत आहे. अचानक, धुक्यातून एक आकृती समोर येते—अंगावर पांढरे शुभ्र कपडे, चेहऱ्यावर भीती आणि डोळ्यांत अनाकलनीय व्याकुळता. तिचा श्वास धापा टाकत आहे, जणू ती मृत्यूच्या दाढेतून निसटून आली आहे. [short pause]

ही कादंबरी एका मोठ्या कटाभोवती फिरते. सर पर्सिव्हल आणि धूर्त काउन्ट फोस्को हे दोघे लॉरा फेअरली नावाची वारसदार तरुणी आणि तिची संपत्ती हडपण्यासाठी तिला जिवंतपणी मृत घोषित करतात.

मला आठवते, मारिअन हॅल्कोम्ब आणि काउन्ट फोस्को यांच्यातील तो संवाद—जेथे शब्दांच्या मागे धारदार शस्त्र लपलेले असते. काउन्टच्या मऊ आवाजात दडलेली क्रूरता आणि मारिअनची बुद्धिमत्ता यांचा लढा वाचकाला खिळवून ठेवतो. मारिअन स्वतःच्या डायरीत लिहिते, “माझ्या बुद्धीला जे कळतेय, ते शब्दांत मांडताना माझा हात थरथरतोय. हे सत्य जर उघड झाले, तर कोणाचेच अस्तित्व शिल्लक राहणार नाही.”

व्हिल्की कॉलिन्स यांचे लेखणी कौशल्य येथेच दिसते. ते म्हणतात, “सत्य हे अशा शस्त्रासारखे असते, जे कितीही खोल गाडले तरी ते मातीतून बाहेर डोकावतेच.” ही कादंबरी म्हणजे केवळ एक कोडे नाही, तर सत्ता, पैसा आणि कायद्याच्या जाळ्यात अडकलेल्या मानवी स्वभावाचे विदारक चित्रण आहे.

ज्या क्षणी लॉराच्या जागेवर दुसऱ्या स्त्रीचा मृतदेह दफन केला जातो, त्या क्षणी वाचकाचा थरकाप उडतो. पुढे काय घडेल? वॉल्टर आणि मारिअन या क्रूर कटाचा नायनाट कसा करतील? [sigh]