ਆਪਕਾ ਬੰਟੀ

ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਟੁੱਟਦੇ ਹੋਏ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚੁੱਪ, ਉਸਦੀ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਿਆ ਡਰ, ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਉਸਦਾ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਦਿਲ—ਇਹੀ ਹੈ ‘Aapka Banti’ ਦਾ ਦਰਦਨਾਕ ਸੱਚ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਤਲਾਕ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਸੁੰਨਪਨ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਘਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਮੰਨੂ ਭੰਡਾਰੀ ਨੇ ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਬੰਟੀ ਨਾਮ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਰੀਕੀ ਨਾਲ ਚਿਤਰਿਆ ਹੈ। [short pause] ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਕਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਮੱਧਮ ਰੌਸ਼ਨੀ ਫੈਲੀ ਹੈ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਅਣਕਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਗੰਧ ਹੈ। ਬੰਟੀ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਸ਼ਾਕੂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚੀ ਹੈ। ਬੰਟੀ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, “ਮਾਂ, ਕੀ ਤੂੰ ਕੱਲ੍ਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਖੇਡੇਗੀ?” ਸ਼ਾਕੂ ਬਿਨਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੇਖੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਬੰਟੀ, ਮੈਂ ਰੁੱਝੀ ਹਾਂ, ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ।” ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਉਜੜਨ ਦਾ ਦਰਦ ਛੁਪਿਆ ਹੈ।

ਮੰਨੂ ਭੰਡਾਰੀ ਦੀ ਲੇਖਣੀ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੱਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੀ ਹੈ, “ਬੰਟੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਖੇਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਬੇਗਾਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।” [sigh] ਇਹ ਨਾਵਲ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੀਮਤ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਤਾਰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅੱਖੋਂ-ਪਰੋਖੇ ਕੀਤੀ ਸੱਚਾਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੰਟੀ ਨੂੰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਖਰੀ ਠੁਕਰਾਓ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। [medium pause] ਕੀ ਬੰਟੀ ਕਦੇ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਪਾਵੇਗਾ ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੂੰ ਭਾਲ ਹੈ? ਕੀ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਘਰਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਕਦੇ ਮੁੜ ਜੁੜ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ‘Aapka Banti’ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੈ।