આપકા બંટી

એક બાળકનું હૃદય જ્યારે તેના માતા-પિતાના અલગ થવાની તિરાડમાં કચડાઈ જાય, ત્યારે જે અવાજ પેદા થાય છે તે આખી દુનિયાને હચમચાવી શકે છે. મન્નુ ભંડારીની ‘Aapka Banti’ એ માત્ર એક વાર્તા નથી, પણ એક બાળકની નિષ્પક્ષ આંખોથી જોવાયેલી સંબંધોના વિખરાવની કરુણ ગાથા છે.

બંટીના રૂમમાં રાતના સમયે એક અજીબ ગૂંગળામણભરી શાંતિ છે. ટેબલ લેમ્પનો ઝાંખો પીળો પ્રકાશ દીવાલ પર લંબાયેલા પડછાયાઓને લાંબા કરે છે. બહાર વરસાદ વરસી રહ્યો છે, જેનો ટીપાંનો અવાજ બંટીના એકલવાયા મનનો પડઘો પાડે છે. તે પોતાની નાનકડી પથારીમાં સંકોચાઈને બેઠો છે, જેના હૃદયમાં એક જ સવાલ છે: શું તે કોઈની માલિકીની વસ્તુ છે કે એક જીવતો-જાગતો માણસ?

એક દ્રશ્ય જે આજે પણ હચમચાવી દે છે: જ્યારે બંટી તેની માતા શકુને પૂછે છે, “શું તમે મને હવે નથી જોઈતી?” ત્યારે [short pause] શકુના ચહેરા પરના ભાવ અને જવાબમાં આવતી મૌન પીડા મન્નુ ભંડારીની કલમની તાકાત દર્શાવે છે. અહીં મન્નુ ભંડારી એવી ભાષા વાપરે છે જે સીધી આત્માને સ્પર્શી જાય છે—તે લખે છે, “બાળક જ્યારે ઘરમાં એક અજાણ્યા મહેમાન જેવો અનુભવ કરે, ત્યારે સમજવું કે ઘર ક્યારનુંય તૂટી ગયું છે.” [sigh]

આ પુસ્તકનો હાર્દ એ છે કે તે પ્રેમ અને સ્વાર્થ વચ્ચેની પાતળી રેખાને ચીરે છે. સમાજ જે લગ્નના વિચ્છેદને માત્ર પુખ્ત વયના લોકોનો નિર્ણય માને છે, તેને લેખિકા એક નિર્દોષ બાળકની નજરે મૂકીને આપણને આઈનો બતાવે છે. બંટીનો આ સંઘર્ષ આપણને અહેસાસ કરાવે છે કે સત્તા અને પ્રેમની રમત જ્યારે ઘરમાં રમાય છે, ત્યારે સૌથી મોટું બલિદાન બાળપણનું લેવાય છે.

શું બંટી ક્યારેય પોતાની ઓળખ પાછી મેળવી શકશે? જ્યારે તેને હોસ્ટેલ મોકલવાનો નિર્ણય લેવાય છે, ત્યારે તે એકલતાના જે અંધારામાં ધકેલાય છે, તે પ્રશ્ન વાચકના મનમાં હંમેશા માટે રહી જાય છે. આ માત્ર એક પુસ્તક નથી, પણ સંવેદનાઓની એક અનિવાર્ય સફર છે, જેને અનુભવ્યા વિના જીવન અધૂરું છે.