ರಂಡಮೂಝಂ

ಮಹಾಭಾರತದಂತಹ ಅಪ್ರತಿಮ ವೀರಗಾಥೆಯಲ್ಲಿ, ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಜೇತನಾಗಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸದವನು ಭೀಮ. ಹೌದು, ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರ ಪರಾಕ್ರಮದ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಪ್ರೀತಿಯ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅವನು ಸದಾ ಎರಡನೆಯವನು. ಎಂ.ಟಿ. ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್ ಅವರ ‘Randamoozham’ ಕೃತಿಯು ಇತಿಹಾಸದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಆ ಅಪ್ರತಿಮ ಪಾತ್ರದ ನೋವು ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕಥನ.

ಅಲ್ಲಿನ ಒಂದು ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ರಣಾಂಗಣದ ಧೂಳು ಇನ್ನೂ ಆರಿಲ್ಲ. ಸುತ್ತಲೂ ಸತ್ತವರ ದೇಹಗಳು, ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಭೂಮಿ. ಭೀಮ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಪಾದಗಳ ಕೆಳಗೆ ದುರ್ಯೋಧನನ ದೇಹವು ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಬಿದ್ದಿದೆ. [short pause] ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಇರುವುದು ವಿಜಯದ ಹರ್ಷವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಶೂನ್ಯ. ಅಮ್ಮ ಕುಂತಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಾನ, ತನಗೆ ಸಿಗದ ಪ್ರೀತಿ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿವೆ.

“ನಿನಗೆ ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಅಸೂಯೆಯೇ?” ಎಂದು ದ್ರೌಪದಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ಭೀಮ ನೀಡುವ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಆರ್ತತೆಯಿದೆ. [sigh] ತಾನು ಕೇವಲ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾಗಿದ್ದೆನೇ ಹೊರತು, ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವು ಅವನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತದೆ. [medium pause] ಎಂ.ಟಿ. ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್ ಅವರ ಲೇಖನಿ ಎಷ್ಟು ತೀಕ್ಷ್ಣವೆಂದರೆ, ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: “ಇತಿಹಾಸವು ಯಾವಾಗಲೂ ವಿಜೇತರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಗಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸೋಲನ್ನು ಒಡಲಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಬದುಕುವವನ ಕಥೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ.”

ಈ ಕೃತಿಯ ಸಾರಾಂಶವೇನೆಂದರೆ, ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಆರ್ಭಟದ ನಡುವೆ ಮನುಷ್ಯನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹೇಗೆ ನಜ್ಜುಗುಜ್ಜಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು. ಭೀಮ ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಯೋಧನಲ್ಲ; ಅವನು ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ. ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಹಪಹಪಿಸುವ, ತನ್ನವರ ಅಸಮಾನತೆಯಿಂದ ನೊಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯ. ಭೀಮನಿಗಾದ ಅನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಅವನ ತ್ಯಾಗದ ಕಥೆಯನ್ನು ಓದಿದಾಗ, ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಒಂದು ಅನಾಮಿಕ ನೋವು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

ನೀವು ಇದುವರೆಗೆ ಕೇಳಿದ ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥೆಗಳಿಗೂ, ಇಲ್ಲಿನ ಭೀಮನಿಗೂ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ‘Randamoozham’ ಕೇವಲ ಪುರಾಣವಲ್ಲ, ಅದು ಒಂದು ಬದುಕಿನ ಆಳವಾದ ತುಡಿತ. ಈ ಕಥೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಭೀಮ ಅನುಭವಿಸುವ ಏಕಾಂಗಿತನವೇ ನಿಜವಾದ ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯ. ಆ ಶೂನ್ಯದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು, ನೀವು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಓದಲೇಬೇಕು. ಅದು ನಿಮ್ಮೊಳಗೆ ಆಳವಾದ ಅನುರಣನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತ.