ಪಟನ್ವಾಧ

ಧೂಮಕೇತು ಅಂದರೆ ಗೌರೀಶಂಕರ ಗೋವರ್ಧನರಾಮ ಜೋಷಿಯವರು ಇತಿಹಾಸದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಮೌನವನ್ನು ಕಂಡವರು. ಗುಜರಾತಿನ ಅಪ್ರತಿಮ ವೈಭವದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದ ಪಠಾಣದ ಪತನದ ಹಿಂದಿದ್ದ ನೋವನ್ನು, ಅವರು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಥೆಯಾಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ಅಧಿಕಾರದ ದಾಹ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಅಹಂಕಾರ ಹೇಗೆ ಒಂದು ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನು ಧೂಳೀಪಟ ಮಾಡಬಲ್ಲದು ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಕಂಡಂತೆ ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಈ ಆಳವಾದ ಸಂವೇದನೆಯಿಂದಲೇ ಜನಿಸಿತು ‘Patanvaadh’.

ಅರಮನೆಯ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ದೀಪಗಳು ಮಿನುಗುತ್ತಿವೆ. ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸುಡುವ ಧೂಪದ ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ತೂಗಾಡುವ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ನಾವು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು. ಮಂಜಲ್ ಮೆಹ್ತಾ, ಆ ರಾಜ್ಯದ ಧೀಮಂತ ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ, ಸುಮ್ಮನೆ ಕಿಟಕಿಯ ಬಳಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಹೊರಗೆ ಪಠಾಣದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನರ ಸಂಭ್ರಮವಿದೆ, ಆದರೆ ಒಳಗಡೆ ಪಿತೂರಿಯ ವಿಷಬೀಜಗಳು ಚಿಗುರುತ್ತಿವೆ. “ಈ ಕೋಟೆ ಕೇವಲ ಕಲ್ಲುಗಳ ಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲ, ಇದು ನಮ್ಮ ಅಸ್ಮಿತೆ. ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯನ ದ್ರೋಹದ ಮುಂದೆ ಕಲ್ಲುಗಳಿಗೂ ಅಳುವಿದೆ,” ಎಂದು ಮಂಜಲ್ ಮೆಹ್ತಾ ತನಗೇ ತಾನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿನ ಭೀತಿ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಭಾರ ಎಂಥವರನ್ನೂ ತಲ್ಲಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ: ಮಂಜಲ್ ಮೆಹ್ತಾ ರಾಜ ಭೀಮದೇವನ ಎದುರು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನಿಡುತ್ತಾರೆ. ಮಂಜಲ್‌ನ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಭೀರ್ಯವಿದೆ, “ಮಹಾರಾಜ, ಹೊರಗಿನ ಶತ್ರುಗಳಿಗಿಂತ ಒಳಗಿನ ನರಿಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿ.” [short pause] ರಾಜನ ಮೌನ ಅರಮನೆಯನ್ನೇ ಸ್ತಬ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಭಾಷಣೆಯೂ ಒಂದು ಕತ್ತಿಯ ಅಲುಗಿನಂತೆ ಚೂಪಾಗಿದೆ. ಧೂಮಕೇತು ಅವರ ಭಾಷಾಶೈಲಿ ಅದೆಷ್ಟು ಅಸಾಧಾರಣವೆಂದರೆ, ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: “ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳು ರಕ್ತದ ಮಸಿಯಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಸುಂದರ ನಗರಗಳೂ ಕೇವಲ ನೆನಪಿನ ಸಮಾಧಿಗಳಾಗುತ್ತವೆ.”

‘Patanvaadh’ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದ ಕಥೆಯಲ್ಲ; ಇದು ಅಧಿಕಾರ ಸಿಗುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಹೇಗೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದರ ದರ್ಪಣ. ಪಠಾಣದ ಪತನದೊಂದಿಗೆ ಮಂಜಲ್ ಮೆಹ್ತಾನ ಕನಸುಗಳು ಭಗ್ನವಾಗುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅದೇ ಅವಶೇಷಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಬದುಕಿನ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಅವರ ಛಲ, ಓದುಗನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಳಿಸಲಾಗದ ಮುದ್ರೆ ಒತ್ತುತ್ತದೆ.

ಪಠಾಣದ ಆ ಭವ್ಯ ಗೋಡೆಗಳು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿದಾಗ, ಅದರಡಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಮನುಷ್ಯತ್ವದ ಪಾಠವೇನು? ಮಂಜಲ್ ಮೆಹ್ತಾ ಈ ಅವಶೇಷಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಏನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು? ಆ ಉತ್ತರಕ್ಕಾಗಿ, ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ತೆರೆದು ಆ ಕಾಲದ ಉಸಿರನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕು.