ಲಿಲಿ ವಾಗರ್

‘Lili Vagar’ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲ; ಇದು ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟಿರುವ ಅಪ್ಪಟ ಜೀವನದ ದಸ್ತಾವೇಜು. ಪನ್ನಾಲಾಲ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರು ಬರೆದ ಈ ಕೃತಿಯು, ಮನುಷ್ಯನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ದಯೆಯೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಷ್ಟು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟಿದೆ.

ಗುಜರಾತ್‌ನ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಲು ಕಾದ ಕಾವಲಿಯಂತೆ ಸುಡುತ್ತಿದೆ. ನೆಲ ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟಿದೆ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಧೂಳಿನ ವಾಸನೆ. [short pause] ಆ ಕ್ಷಣದ ದೃಶ್ಯ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ: ಬೆವರು ಇಳಿಯುವ ಹಣೆ, ಒಣಗಿದ ತುಟಿಗಳು, ಮತ್ತು ಆಶಾಭಂಗದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ರೈತರ ದೃಷ್ಟಿ. ಪನ್ನಾಲಾಲ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾಂತ್ರಿಕತೆಯಿದೆ. ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, “ಭೂಮಿ ಬಾಯ್ತೆರೆದು ನಿಂತಿದೆ, ಆದರೆ ಆಕಾಶ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಕುಳಿತಿದೆ.” ಈ ಸಾಲು ಆ ಕಾಲದ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ, ಓದುಗನ ಎದೆಯೂ ಒಮ್ಮೆ ಬಡಿತ ತಪ್ಪುತ್ತದೆ.

ನಾಯಕನಿಗೆ ತನ್ನೂರಿನ ಬವಣೆ ಸಹಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿನ ಹಿರಿಯರ ನಿರಾಶಾವಾದದ ನಡುವೆ, ಅವನು ಅಗೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ: ಅವನು ಮಣ್ಣನ್ನು ಅಗೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಹಳ್ಳಿಯ ಹಿರಿಯನೊಬ್ಬ ಲೇವಡಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, “ಎಷ್ಟು ಅಗೆದರೆ ಏನು ಬಂತು? ದೇವರು ಕೊಡಬೇಕಷ್ಟೆ.” ಅದಕ್ಕೆ ನಾಯಕನ ಉತ್ತರ ಕೇವಲ ಮಾತುಗಳಲ್ಲ, ಅದು ಹಠದ ಪ್ರತೀಕ. “ದೇವರು ಕೊಡುವುದು ಹೌದು, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ನಾವು ನಮ್ಮ ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ನಂಬಬೇಕು.”

ಪನ್ನಾಲಾಲ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರ ಭಾಷಾ ಶೈಲಿ ಬಹಳ ವಿಶೇಷ. ಅವರು ಕಥೆಯನ್ನು ಹೆಣೆಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಯವಿದೆ. ಅವರು ಪಾತ್ರಗಳ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಳವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿದ ಕೈ. ಒಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಿಗೆ ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಭಯವಾದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆತನಲ್ಲಿ ಭರವಸೆಯ ಮೊಳಕೆ ಒಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಈ ಕೃತಿಯ ಸಾರಾಂಶವೇನೆಂದರೆ, ಮನುಷ್ಯನ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಕೇವಲ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಕಲೆ. ಮಳೆಯ ಹನಿಗಾಗಿ ಕಾಯುವ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ, ಹಠ ಮತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಹೇಗೆ ಪವಾಡಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ತಿರುಳು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದೊರಕುವ ಆ ಗುಪ್ತ ಕಾರಂಜಿಯ ದೃಶ್ಯ, ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಉಗಮವಲ್ಲ, ಅದು ಇಡೀ ಗ್ರಾಮದ ಬದುಕಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ.

ಅವನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಗಾತಿ ಆ ಕಾರಂಜಿಯ ಬಳಿ ನಿಂತಾಗ, ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿನ ಹೊಳಪು ಬದುಕಿನ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವರ ಆ ದೃಢತೆ, ಆ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಆ ನೋವಿನ ನಂತರದ ಗೆಲುವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ? ಆ ಗುಪ್ತ ಕಾರಂಜಿ ಕೇವಲ ನೀರನ್ನು ಮಾತ್ರ ತರುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವಿನ ಬಿರುಕುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆಯೇ? ಈ ಪಯಣದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸವಿಯನ್ನು ಸವಿಯಲು ಮುಂದಿನ ಪುಟಗಳತ್ತ ಪಯಣಿಸಿ.