ਹਿੱਟਿਨਾ ਹੁੰਜਾ

ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਮੱਧਮ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕੰਧਾਂ ‘ਤੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਨਚਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਵੈਂਕਟਰਾਇਆ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੂਰਯਨਾਰਾਇਣ ਸਥਿਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਚੁੱਪ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੇਲੇ ਟੁੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੈ ‘Hittina Hunja’, ਜਿੱਥੇ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਜੰਗ ਇੱਕ ਘਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਟੀ.ਪੀ. ਕੈਲਾਸਮ ਨੇ ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਬੜੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। [short pause] ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਵੈਂਕਟਰਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਮਰਿਆਦਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਕੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸਾਥਣ ਕਮਲਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸੰਵਾਦ ਹੈ ਜੋ ਭੁਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ—ਜਦੋਂ ਵੈਂਕਟਰਾਇਆ ਕਮਲਾ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਮਲਾ ਡਰਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਮਾਨਯੋਗ ਪਿਤਾ ਜੀ, ਕੀ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਉਸਦੇ ਖੂਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਸਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ?”

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਝਗੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਤਿੱਖਾ ਵਾਰ ਹੈ। [medium pause] ਕੈਲਾਸਮ ਦੀ ਕਲਮ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਪਰੰਪਰਾ ਉਹ ਕੱਚ ਦਾ ਬੁੱਤ ਹੈ, ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਹਵਾ ਲੱਗਦਿਆਂ ਹੀ ਚਕਨਾਚੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” [sigh] ਵੈਂਕਟਰਾਇਆ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਦਵੰਦ—ਆਪਣੀ ਅਣਖ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਡਰ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਤੜਪ—ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

‘Hittina Hunja’ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਨਵੇਂ ਸਵੇਰੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ? [long pause] ਕੀ ਵੈਂਕਟਰਾਇਆ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇਗਾ? ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਲੱਭਣ ਲਈ, ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਰਚਨਾ ਹੈ ਜੋ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਲਹਿਰ ਛੱਡ ਜਾਵੇਗੀ।