ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂ

ਥਲ ਦੇ ਤਪਦੇ ਰੇਤਲੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੱਸੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਿਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਉਸਦੀ ਚੁੰਨੀ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰਲੀ ਤੜਪ ਉਸ ਰੇਤ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਤਪ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਲੇ ਹਨ, ਗਲਾ ਸੁੱਕ ਕੇ ਕੰਡਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਰੁਕਦੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੁੰਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਹ “Sassi Punnu” ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕਲਮ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਇੱਕ ਅਮਰ ਦਾਸਤਾਨ ਹੈ।

ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਕ-ਏ-ਮਜਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਇਸ਼ਕ-ਏ-ਹਕੀਕੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੱਸੀ ਭੰਭੋਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਰੂਹ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਹਰ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਤਾਕਤ ਹੈ ਜੋ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਕੰਬਣੀ ਛੇੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣਾ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਿਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਟ ਜਾਣਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਇਬਾਦਤ ਹੈ।

ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜੋ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦਾ, ਉਹ ਹੈ ਸੱਸੀ ਦਾ ਖੁਦ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ। ਉਹ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਕੀ ਮੇਰਾ ਮਹਿਬੂਬ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ?” ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਸਤਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਲਿਖਣ ਕਲਾ ਦਾ ਕਮਾਲ ਦੇਖੋ; ਉਹ ਸੱਸੀ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। [sigh] ਹਵਾਵਾਂ ਵੀ ਸੱਸੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦੁਖਾਂਤ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਦੀ ਦਲੇਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਿਆਰ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦਾ ਮੁਥਾਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਪਾਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਰੂਹਾਂ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਵੀ ਇਸ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। ਕੀ ਸੱਸੀ ਦਾ ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਅਧੂਰਾ ਸੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾ ਲਿਆ ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ? ਇਹ ਦਾਸਤਾਨ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜਦੀ ਹੈ।