ਮੱਥੂ ਐਸਥਰੂ

ਪੱਛਮੀ ਘਾਟਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਘਣੀਆਂ, ਨਮੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਕੌਫੀ ਦੀਆਂ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹਵਾ ਦਾ ਰੁੱਖ ਅਚਾਨਕ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਸਰਸਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਇਨਸਾਨੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਕੁਦਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਿਛੋਕੜ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਹੈ ‘Matthu Estheru’, ਜਿੱਥੇ ਕੇ.ਪੀ. ਪੂਰਨਚੰਦਰ ਤੇਜਸਵੀ ਨੇ ਇਨਸਾਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਬੜੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਉਕੇਰਿਆ ਹੈ।

ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਕਦੇ ਭੁੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਉੱਥੇ ਤੇਜਸਵੀ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਬੜੀ ਡੂੰਘੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣਾ ਆਦਿਵਾਸੀ ਗਿਆਨ। ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੇਵਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਨ। [short pause]

ਤੇਜਸਵੀ ਦੀ ਲਿਖਣ ਕਲਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੂਬੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰਕ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਗੌਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ: “ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਰਾ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।” [sigh]

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਇੱਕ ਚਿਤਾਵਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅਸਲ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਬੜੀ ਬੇਬਾਕੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖੀ ਲਾਲਚ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। [medium pause]

‘Matthu Estheru’ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਇੱਕ ਤਜਰਬਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੇ ਪੰਨੇ ਪਲਟਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਜੰਗਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਭਰ ਗਈ ਹੈ। ਕੀ ਇਨਸਾਨ ਕਦੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਸਕੇਗਾ? ਜਾਂ ਕੀ ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਅਣਜਾਣ ਡਰ ਦੇ ਸਾਏ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਾਂਗੇ? [long pause]

ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਲਈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਦ ਇਸ ਸਫ਼ਰ ‘ਤੇ ਨਿਕਲਣਾ ਪਵੇਗਾ।