ਮਹਾਮਾਨਵ ਸਰਦਾਰ

ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਅਡੋਲਤਾ, ਜੋ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਘਲਾ ਦੇਵੇ, ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭ ਭਾਈ ਪਟੇਲ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਸਵੈਮਾਣ ਦੀ ਲਹਿਰ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ‘Mahamanav Sardar’ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਪਲ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਿਖਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਪਰੋ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਲੇਖਕ ਦਿਨਕਰ ਜੋਸ਼ੀ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਆਮ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਬੇਟਾ, ਭਾਰਤ ਦਾ ‘ਲੋਹ ਪੁਰਸ਼’ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਾਰ ਇਹ ਹੈ: ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਇਨਸਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦਿਨਕਰ ਜੋਸ਼ੀ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਸਰਦਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਆਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਦਿਲ ਜਿੱਤਦੇ ਸਨ।” [short pause] ਇਹ ਵਾਕ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ 560 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਰਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਮੁਮਕਿਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਕੁਝ ਆਲੋਚਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਕਠੋਰ ਸੀ, ਪਰ ਜੋਸ਼ੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਖ਼ਤੀ ਦਰਅਸਲ ਇੱਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਬਾਰਦੋਲੀ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੱਕ, ਹਰ ਘਟਨਾ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਸਨ। [medium pause]

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਅਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਿਨਕਰ ਜੋਸ਼ੀ ਦੀ ਇਹ ਖੋਜ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਤੇ ਗੁਆਚ ਗਏ ਸਨ। ਕੀ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਹੀ ਬਦਲ ਦੇਵੇ? [long pause] ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਪੜ੍ਹੋਗੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝ ਆਏਗਾ ਕਿ ਹਾਂ, ਉਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਇਨਸਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ‘Mahamanav Sardar’ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਜ ਹੀ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਖੁਦ ਪੜ੍ਹੋ।