ਭੂਮੀਯੁਡੇ ਅਵਕਾਸ਼ਿਕਲ

ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਉਦਾਸ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਸਿੱਲ੍ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ ਅਤੇ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਭਾਰ—ਇਹੀ ‘Bhoomiyude Avakashikal’ ਦੀ ਰੂਹ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਦਰਦ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਚੱਕੀ ਵਿੱਚ ਪਿਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਾਰਾਹ ਜੋਸੇਫ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਘਰ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਮਲਕੀਅਤ ਦੀ ਜੰਗ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। [short pause] ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰੋਸ਼ਨੀ ਮੱਧਮ ਹੈ, ਪੁਰਾਣੀ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛਣ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਧੁੱਪ ਫਰਸ਼ ‘ਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਪਰਛਾਈਆਂ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਧੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲ ਸਕਦਾ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਪਣੀ ਜਮੀਨ-ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਿਪਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ— “ਕੀ ਇਹ ਧਰਤੀ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਾਗਜ਼ੀ ਟੁਕੜਾ ਜਿਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਖੂਨ ਵਹਾ ਰਹੇ ਹਾਂ?” [medium pause] ਇਹ ਸਵਾਲ ਹੀ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸਾਰ ਹੈ। ਸਾਰਾਹ ਜੋਸੇਫ ਇਹ ਦਲੀਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਮਹਿਲ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਲਿਖਦੀ ਹੈ: “ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੁਲਾਮ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਇਸਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਦਾ ਭਰਮ ਪਾਲ ਕੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਹੋਂਦ ਗੁਆ ਬੈਠੇ ਹਾਂ।” [sigh] ਲੇਖਿਕਾ ਦੀ ਕਲਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਾਦੂ ਹੈ ਜੋ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੋਲਣ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰੋਂ ਬੇਦਖਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਟੁੱਟਦੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣ ਕੇ ਨਵੇਂ ਰਾਹ ਲੱਭਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੁਆਚੀ ਹੋਈ ਪਛਾਣ ਦੁਬਾਰਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਣਗੀਆਂ? ਕੀ ਧਰਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਹੈ? [long pause] ਇਹ ਸਵਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਣਗੇ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੀ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹੋ।