ਓਰੂ ਦੇਸਾਥਿੰਤੇ ਕਥਾ

ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਆਤਮਾ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇਸ ਅਜੀਬ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਤਰੱਕੀ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਤਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਐੱਸ.ਕੇ. ਪੋਟੇਕੈਟ ਦੀ ‘Oru Desathinte Katha’ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਿੰਡ, ਅਥੀਰਾਨੀਪੱਡਮ ਦੀ ਗਾਥਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ। [short pause] ਇੱਥੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸੋਂਧੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹੈ ਅਤੇ ਬਰਗਦ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਉਦਾਸੀ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੱਚੇ ਰਸਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਇੱਕ ਅਦਿੱਖ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅੱਜ ਵੀ ਯਾਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗੋਵਿੰਦਨ ਨਾਇਰ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਨਹੀਂ।” ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਰ ਹੈ—ਕੀ ਇਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ? [medium pause]

ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਅਸਲ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਇਸਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਬੜੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਟੁੱਟਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ, ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਪਛਾਣ ਗੁਆਏ। ਪੋਟੇਕੈਟ ਦੀ ਕਲਮ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ; ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਸਮਾਂ ਇੱਕ ਨਦੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਘਸਾ ਕੇ ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੀੜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਰਹੇ ਹਾਂ?

‘Oru Desathinte Katha’ ਪੜ੍ਹਨਾ ਇੱਕ ਅਨੁਭਵ ਹੈ—ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਯਾਤਰਾ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। [sigh] ਕੀ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਉਸ ਪੁਰਾਣੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਦੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗਾ। ਇਸ ਖੂਬਸੂਰਤ ਕਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਨਾ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅਨੁਭਵ ਹੈ।