ओरु देशथिन्टे कथा

एका गावाच्या बदलत्या रूपाची ही गोष्ट आपल्याला एका खोल नॉस्टॅल्जियामध्ये नेऊन सोडते. ‘ओरु देशाथिन्ते कथा’ (Oru Desathinte Katha) वाचताना जाणवणारे ते गहिरेपण, हरवलेल्या काळानं निर्माण केलेली पोकळी आणि आधुनिकतेच्या वाटेवर चालताना लागलेली ठेच—हे सारं अनुभवताना मन एखाद्या जुन्या वाड्याच्या छताखाली बसल्यासारखं होतं. एस. के. पोटेकाट यांनी अथिरानीपाडम या काल्पनिक गावाच्या माध्यमातून संपूर्ण भारताच्या परिवर्तनाचा प्रवास मांडला आहे.

[medium pause]

सकाळचा कोवळा सूर्यप्रकाश गावाच्या मातीवर पडतोय. हवेत ओल्या मातीचा आणि थोड्याशा पावसाचा दरवळणारा गंध आहे. एक दृश्य मला आजही आठवते—गोविंदन नायर आपल्या बाल्कनीत उभे आहेत. समोरच्या रस्त्यावरून बैलगाड्यांची चाके खडखडत चालली आहेत आणि लांबवर एका शाळेत मुलांचा गोंगाट ऐकू येतोय. गोविंदन नायर स्वतःशीच पुटपुटतात, “काळाचा हा प्रवाह कुणालाही थांबवता येणार नाही. आपण आज जे आहोत, ते उद्याच्या इतिहासात विरून जाणार आहोत.” त्यांच्या डोळ्यांत एक अनामिक भीती आहे—आपली ओळख पुसली जाण्याची. [short pause]

पोटेकाट यांची भाषा म्हणजे शब्दांतून रेखाटलेले एक जिवंत चित्र आहे. ते लिहितात, “नदीचा प्रवाह जसा दगड-धोंड्यांना आपल्या ओघात घेत बदलत जातो, तसंच माणुसकीचंही असतं.” ही कादंबरी केवळ एका गावाचा इतिहास नाही, तर ती मानवी स्वभावाच्या बदलत्या छटांचे दर्शन घडवणारी एक महागाथा आहे. यात जात, धर्म आणि सत्तेच्या खेळातून बाहेर पडणाऱ्या एका समाजाची तडफड आहे.

ही कथा माणसाला विचार करायला लावते: प्रगतीच्या नावाखाली आपण नक्की काय गमावत आहोत? जेव्हा आपण आपल्या मुळांशी असलेला संपर्क तोडतो, तेव्हा त्या रिक्त जागेत नक्की काय उरतं?

[long pause]