ਦ ਸੈਵਨ ਹੈਬਿਟਸ ਆਫ ਹਾਈਲੀ ਇਫੈਕਟਿਵ ਪੀਪਲ

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਾਹਰੋਂ ਸਫਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਖੋਖਲੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਹੈ—ਕਿ ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਓਨਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਸਟੀਫਨ ਆਰ. ਕੋਵੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ “The Seven Habits of Highly Effective People” ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਸਫਲਤਾ ਚਾਲਾਕੀ ਜਾਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਚਰਿੱਤਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ 12 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ: ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਬਾਹਰੋਂ ਚੰਗੇ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਇਮਾਨਦਾਰ ਬਣਨਾ ਪਵੇਗਾ।

ਸਟੀਫਨ ਆਰ. ਕੋਵੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਨ, ਨੇ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਇਸ ਲਈ ਲਿਖੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਤਰੀਕਿਆਂ (Personality Ethic) ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਨਾ ਕਿ ਸਦੀਵੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ‘ਤੇ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਸਾਡੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸਾਡੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।” [sigh] ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਗੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕੋਵੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਦਾਅਵਾ ‘ਇਨਸਾਈਡ-ਆਊਟ’ ਪਹੁੰਚ ਹੈ। ਉਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੁਧਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਬਦਲੋ। ਉਹ ‘ਪੀ/ਪੀਸੀ ਸੰਤੁਲਨ’ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਆਂਡੇ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੁਰਗੀ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਨਤੀਜਿਆਂ (Production) ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ (Production Capability) ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਬਹੁਤ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਹਨ, ਪਰ ਕੋਵੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸਾਫ਼ ਹੈ: ਸੱਚੇ ਸਿਧਾਂਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਦੁਨੀਆ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਨਾ ਬਦਲ ਜਾਵੇ।

ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੱਤ ਆਦਤਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਿਰਭਰਤਾ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਉਹ ‘ਪ੍ਰੋਐਕਟਿਵ’ ਬਣਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ‘ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾਣਾ’, ਹਰ ਸਬਕ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਅਰਥਪੂਰਨ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਬਾਰੇ ਹੈ।

ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਬਾਹਰੋਂ ਚੰਗੇ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਇਮਾਨਦਾਰ ਬਣਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ?