ਰਿਗਵੇਦ ਮੰਡਲ

ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਬਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਡੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਪਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਚੇਤਨਾ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਰਹੱਸਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੋਇਆ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ “Rigved Mandal” ਦੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ।

ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਾਰ ਇਹ ਹੈ: ਇਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਗਏ ਉਹ ਸਦੀਵੀ ਗੀਤ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਭ ਇੱਕ ਹੀ ਪਰਮ-ਤੱਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਾਂ।

ਅਣਜਾਣ ਲੇਖਕ (Unknown) ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਦਸ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਰਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਹਰ ਸ਼ਕਤੀ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਅਗਨੀ ਹੋਵੇ, ਇੰਦਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੂਰਜ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਹਨ। ਇੱਕ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਲੇਖਕ ਲਿਖਦਾ ਹੈ — ‘ਏਕਮ ਸਦ ਵਿਪ੍ਰਾ ਬਹੁਧਾ ਵਦਨਤਿ’, ਭਾਵ ਸੱਚ ਇੱਕ ਹੈ, ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਤਰ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਸਲੀ ਆਧਾਰ ਹੈ।

ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਸਵਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਮੰਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਮਾਂ ਹਨ? ਪਰ “Rigved Mandal” ਇਸਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਕੋਈ ਆਮ ਲਿਖਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਉਹ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। [short pause]

ਇਸਦੇ ਦਸ ਮੰਡਲ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯਮ ਹੋਣ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸੱਚ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪਲਟਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹੋ। “Rigved Mandal” ਦਾ ਇਹ ਸਾਰ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਾਂ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਆਦਿ-ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੁੱਪਚਾਪ ਸਾਡੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?