ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ

ਕੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਕਿਸੇ ਮਰਦਾਨਾ ਹਸਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਪਰਮ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਹਰ ਧੜਕਣ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਲਝਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਵਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ “Devi Bhagavata Purana” ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵੀ ਹੀ ਇਸ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਅਤੇ ਸਰਵਉੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਖੁਦ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ।

ਵਿਆਸ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੱਚ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਮਾਂ ਹੀ ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਹੈ ਜੋ ਕਣ-ਕਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।” ਇਹ ਕਥਨ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਉਸੇ ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਾਂ।

ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ, ਦੇਵੀ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਹਰ ਕਾਰਜ ‘ਮਾਇਆ’ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤੀਜਾ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਰਾਹ ਹੈ। [sigh] ਕੁਝ ਆਲੋਚਕ ਤਰਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਪੁਰਾਣੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਆਸ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਰੀਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ, ‘ਆਤਮ-ਗਿਆਨ’ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਹੈ।

ਵਿਆਸ ਸਾਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਨਿਆਂ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸੰਤੁਲਨ ਬਹਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹੋਂਦ ਦੇ ਰਹੱਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁੰਜੀ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ? “Devi Bhagavata Purana” ਦਾ ਮੂਲ ਸੰਦੇਸ਼ ਇਹੀ ਹੈ—ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਪਰਮ ਊਰਜਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹੋ, ਅਤੇ ਉਸ ਮਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਹੈ।