ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਪੁਰਾਣ
ਵੱਲੋਂ ਵਿਆਸ
ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਪੁਰਾਣ
Bhakti Yoga is a profound exploration of the path of devotion, presenting love, surrender, and spiritual discipline through the teachings of Swami Vivekananda.
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ
ਇਹ ਦਸ-ਭਾਗੀ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸੰਸਕਰਣ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਪੁਰਾਣਾ, ਡਾ. ਚਮਨ ਲਾਲ ਗੌਤਮ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ, ਰਾਜਾ ਸਾਗਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਮੇਤ ਮੂਲ ਮਿਥਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਸਮਝ
ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੀ ਇਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਅਜੀਬ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ “Brahmanda Purana” ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾ ਇੱਕੋ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਦੋ ਪਹਿਲੂ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਚੱਕਰ ਹੈ।
ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਦੀ ਇਹ ਰਚਨਾ ਕੇਵਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਦਾ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਮੇਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਾਰ ਇਹ ਹੈ: ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਡੀ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ਕਤੀ ਸਦੀਵੀ ਹੈ।
[short pause]
ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥਾਂ ਵਿਆਸ ਲਿਖਦੇ ਹਨ—”ਜਦੋਂ ਹੰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸਾਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਭਗੀਰਥ ਦੀ ਨਿਮਰ ਤਪੱਸਿਆ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਉਤਾਰਿਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਦੇਵੀ ਲਲਿਤਾ ਅਤੇ ਭੰਡਾਸੁਰ ਦਾ ਯੁੱਧ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਅੰਦਰਲੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਕੁਝ ਆਲੋਚਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਕੇਵਲ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਆਸ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ‘ਗੰਧਰਵ’ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ‘ਸ਼੍ਰੀ ਚੱਕਰ’ ਦੀ ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਨਾਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਤਾਲ ਅਤੇ ਗਣਿਤਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਉਸੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਰੂਪ ਹਨ।
[short pause]