ਤੁਗਲਕ
ਵੱਲੋਂ ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ
ਸਾਰਿਕਾ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ
ਸਾਰਿਕਾ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ
ਤੁਗਲਕ
Bhakti Yoga is a profound exploration of the path of devotion, presenting love, surrender, and spiritual discipline through the teachings of Swami Vivekananda.
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ
ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ ਦਾ ‘ਤੁਗਲਕ’ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਟਕ ਹੈ ਜੋ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗਲਕ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਤੁਗਲਕ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਸਮਝ
ਕੀ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਭਟਕ ਕੇ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ ਦਾ ਨਾਟਕ “Tughlaq” ਇਸੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਜਵਾਬ ਹੈ।
ਇਹ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਤੁਗਲਕ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਹਰ ਕਦਮ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਬਾਹੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅੱਜ ਵੀ ਯਾਦ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੁਲਤਾਨ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਦੌਲਤਾਬਾਦ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦਾ ਫਰਮਾਨ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਘੁਟਣ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧੂੜ ਉੱਡ ਰਹੀ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਰਾਂ ਵੀ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੁਲਤਾਨ ਇਕੱਲਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਮੱਥੇ ‘ਤੇ ਤਰੇੜਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹੈ: “ਕੀ ਮੈਂ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਯੁੱਗ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਬਰਸਤਾਨ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ?” [medium pause]
ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲਬਾਤ ਵਜ਼ੀਰ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਜ਼ੀਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਜਹਾਂਪਨਾਹ, ਲੋਕ ਮਰ ਰਹੇ ਹਨ।” ਸੁਲਤਾਨ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, “ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਅਜੇ ਸਮਝਣ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।” ਇਹ ਸੰਵਾਦ ਉਸਦੇ ਪਾਗਲਪਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਮਹੱਤਵਕਾਂਕਸ਼ਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। [sigh]
ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ ਦੀ ਕਲਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇਖੋ, ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ: “ਸੱਤਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਹੀ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਪਿੱਛੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।” ਇਹ ਨਾਟਕ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸੱਤਾ ਦੇ ਨਸ਼ੇ, ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਇਕੱਲੇਪਨ ਦਾ ਸਫਰ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਲਤਾਨ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ—ਇੱਕ ਖੰਡਰ ਵਿੱਚ। ਕੀ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਪਾਇਆ, ਜਾਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਗੁਆ ਬੈਠਾ? ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਜਾਣਨ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਦ ਇਸ ਨਾਟਕ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।