ਕਾਲਚੱਕਰ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ

ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਹੋਂਦ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਭਰਮ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੋ ਡਰ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ‘Keepers of the Kalachakra’ ਦੀ ਅਸਲੀ ਰੂਹ ਹੈ। ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ, ਇੱਕ ਹਨੇਰੀ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਜਿੱਥੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਟੈਰਿਲ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਚੰਮ ਦੀ ਗੰਧ ਰਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਡਾ. ਕਲਾਉਸ ਸ਼ਮਿਟ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਰਫੀਲੀ ਠੰਢ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਗਿਣਤੀਆਂ-ਮਿਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਵਿਜੇ ਸੁੰਦਰਮ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਸਾਹ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਮਸ਼ੀਨ ਹੈ ਜੋ ਕੁਆਂਟਮ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।

ਅਸ਼ਵਿਨ ਸਾਂਘੀ ਦੀ ਲਿਖਣੀ ਦਾ ਕਮਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਦੂ ਵਾਂਗ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਥਾਂ ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, “ਸਮਾਂ ਇੱਕ ਲਕੀਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਤੀਤ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਇੱਕੋ ਬਿੰਦੂ ‘ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।”

ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਯਾਦ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਵਿਜੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਅਤੇ ਤਿੱਖੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਜਾਸੂਸ ਯੂਰੀ ਪੈਟਰੋਵ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਤੁਸੀਂ ਜਿਸਨੂੰ ਹੱਤਿਆ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਹ ਦਰਅਸਲ ਇੱਕ ਕਣ ਦਾ ਅਲੱਗ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ‘ਯਮਜ’—ਮੇਰਾ ਕੁਆਂਟਮ ਹਾਣ—ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਯੂਰੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੈ, “ਵਿਜੇ, ਇੱਥੇ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ।”

ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਵਾਪਰ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਯੁੱਧ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਜਾਂ ਨਫ਼ਰਤ—ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਰਦੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਸ਼ਵਿਨ ਸਾਂਘੀ ਦਾ ਇਹ ਨਾਵਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਥ੍ਰਿਲਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਬਦਲਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ‘ਕਾਲਚੱਕਰ’ ਦੇ ਉਸ ਪਹੀਏ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹਾਂ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਦੱਸੇ ਘੁਮਾਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਕੀ ਵਿਜੇ ਇਸ ਚੱਕਰਵਿਊ ਨੂੰ ਤੋੜ ਸਕੇਗਾ? ਕੀ ਮਿਨਰਵਾ ਨਾਮ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਤਬਾਹੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇਗੀ? ਜਵਾਬ ਉਸ ਰਹੱਸ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੈ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਜ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਸੱਚ ਹੈ।